Uprawomocniła się decyzja włoskiego Ministerstwa Kultury z 3 czerwca br., kiedy to historyczne miejsca bitwy o Monte Cassino przyległe do Polskiego Cmentarza Wojennego, wpisano do rejestru zabytków. Do 19 października nie złożono żadnego odwołania. „To koniec inicjatyw niezgodnych z powagą miejsca” - powiedział ambasador RP w Rzymie Tomasz Orłowski.

Tereny na których stoczyła się słynna bitwa zostały objęte ochroną z tytułu dyspozycji dekretu z mocą ustawy 42/2004 („Kodeks ds. Dóbr Kulturalnych i Krajobrazowych”). Wynik ten Ambasada osiągnęła dzięki ścisłej współpracy z włoskimi parlamentarzystami oraz lokalnymi organizacjami społecznymi.  W opinii prezesa Fundacji Muzeum Pamięci 2 Korpusu Armii Polskiej we Włoszech, inż. arch. Pitero Rogacienia jest to najważniejsza i najpełniejsza włoska decyzja konserwatorska od czasu powstania zespołu cmentarnego.
Opublikowanie w dniu 3 czerwca br. przez Urząd ds. konserwacji zabytków i ochrony krajobrazu prowincji Rzymu, Frosinone, Latina, Rieti i Viterbo (Sovrintendenza belle arti e Paesaggio per le Province di Roma, Frosinone, Latina, Rieti e Viterbo) w rejestrze prowadzonym przez Prefekturę w Cassino dekretu określającego tereny Bitwy o Monte Cassino jako miejsce stanowiące dziedzictwo narodowe oznacza, iż wszelka działalność tam prowadzona będzie podlegała ścisłej kontroli i winna odbywać się z poszanowaniem dla jego szczególnego charakteru historyczno-wojskowego.
Jednocześnie dekret obejmuje ochroną Urząd ds. konserwacji zabytków i ochrony krajobrazu trasę „Cavendish road”, określając ją jako drogę publiczną, na którą wstęp jest wolny – co oznacza przywrócenie stanu pierwotnego, naruszonego przez próby zamknięcia do niej dostępu i niezgodne z prawem ustanowienie opłaty.
Publikacja Urzędu wymienia wszystkie składniki pola bitewnego, kluczowe dla naszej pamięci historycznej:
Cassino (Frosinone) – Miejscowość Monte Castellone
„Cavendish Road” („Droga Polskich Saperów")
wzgórze Sant’Angelo (wzgórze „Widmo”)
S. Comeo
wzgórze Monte Calvario (wzgórze „Głowa Węża” z obeliskiem)
Albaneta
Monte Cassino
Monte Venere
wzgórze Maiola
Case d’Onofrio
Montemaggio
Casa del Dottore (Domek Doktora)
Valle della Morte (Dolina Śmierci – Cmentarz Polski)
Terelle (Frosinone)
Monte Castellone
Villa Santa Lucia (Frosinone)
wzgórze Sant’Angelo kota 593 m (pomnik 3 Dywizji Strz. Karpackich)
krzyż(pomnik 5 Kresowej Dywizji Piechoty)

Podjęcie jakichkolwiek działań na terenie nieruchomości objętych dekretem będzie wymagało uprzedniej zgody ww. Urząd ds. konserwacji zabytków. Właściciele terenów mają prawo do wniesienia swoich uwag do publikacji w ciągu 30 dni, jednak nie powinno ono wpłynąć na przyjęty kształt opieki konserwatorskiej dla terenów bitewnych.
Jest to niezwykle ważne zważywszy na wydarzenia, które miały miejsce w grudniu ubiegłego roku, kiedy na wzgórzu, w pobliżu polskich miejsc pamięci urządzono za zgodą opata tamtejszego opactwa benedyktynów „miasteczko świąteczne”. Przeciwko tej inicjatywie zaprotestowało wiele środowisk, w tym Polonia oraz Ambasada RP w Rzymie, której interwencja doprowadziła ostatecznie do zamknięcia tego jarmarku.