Kwas foliowy – dlaczego jest tak ważny?

Kwas foliowy, czyli witamina B9, to jedna z najpotrzebniejszych witamin w organizmie człowieka. Niedobór kwasu jest szczególnie groźny dla kobiet w ciąży, ponieważ może spowodować pojawienie się wad cewy nerwowej płodu. Jak rozpoznać niedobór kwasu foliowego i jaka jest jego rola w organizmie? Kto powinien suplementować kwas foliowy?

zdjęcie ilustracyjne / pexels.com/@Wendy Wei

Kwas foliowy – co to jest?

Kwas foliowy, witamina B9, to niezbędna i rozpuszczalna w wodzie witamina, naturalnie obecna w żywności. Kwas foliowy bierze udział w ważnych procesach metabolicznych, a jego niedobór prowadzi do szeregu negatywnych skutków zdrowotnych, jak anemia megaloblastyczna, zwiększone ryzyko chorób serca, niektórych nowotworów i przede wszystkim wad wrodzonych u niemowląt. Kwas foliowy, podobnie jak inne witaminy z grupy B, pełni szereg istotnych funkcji w organizmie. Warto pamiętać, że nie jest to składnik istotny jedynie w diecie przyszłej mamy, ale ważny dla każdego.

Kwas foliowy – na co wpływa?

Na co wpływa witamina B9 i w jakich procesach bierze udział?

  • synteza DNA - kwas foliowy bierze udział w syntezie nukleotydów wykorzystywanych w produkcji DNA, czyli matrycy dla wzrostu i funkcjonowania wszystkich komórek oraz tkanek w organizmie; 
  • niedokrwistośćniedobór witaminy B9 we krwi prowadzi do rozwoju niedokrwistości spowodowanej zaburzeniami dojrzewania czerwonych krwinek;
  • cukrzyca - kwas foliowy może pomóc poprawić kontrolę poziomu cukru we krwi, poprawić funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego, zmniejszyć insulinooporność u osób z cukrzycą;
  • płodność – odpowiednia ilość kwasu foliowego u kobiet zmniejsza ryzyko wad wrodzonych u niemowląt. Kwas foliowy dla mężczyzn jest także istotny, poprawiając jakość nasienia;
  • stany zapalne - suplementacja kwasem foliowym zmniejsza markery stanu zapalnego;
  • zmniejszenie skutków ubocznych leków – kwas foliowy może pomóc zmniejszyć działanie niepożądane niektórych leków, jak metotreksatu, leku immunosupresyjnego stosowanego w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów, łuszczycy i niektórych nowotworów;
  • choroby serca - stosowanie kwasu foliowego może korzystnie wpływać na pracę serca, a także przyczynia się do zmniejszenia ryzyka rozwoju różnorodnych schorzeń tego narządu;
  • prawidłowa praca mózgu - niski poziom kwasu foliowego we krwi związany jest z osłabieniem pracy mózgu i zwiększonym ryzykiem demencji. 

Zalecane dzienne spożycie witaminy B9

Dzienne zapotrzebowanie na kwas foliowy zależy głównie od wieku. Dla dzieci rekomenduje się dawki 200-300 µg na dobę, już dla młodzieży i dorosłych 400 µg na dobę. Kobiety ciężarne i karmiące powinny stosować 400-800 µg na dobę.

Szczególnie narażone na niedobory kwasu foliowego są osoby:

  • palące papierosy,
  • nadużywające alkoholu,
  • kobiety stosujące antykoncepcję hormonalną,
  • często korzystające z solarium,
  • kobiety w ciąży,
  • niemowlęta, szczególnie noworodki z niską masą urodzeniową,
  • nastolatki w okresie dojrzewania,
  • w podeszłym wieku,
  • stosujące leki przeciwpadaczkowe,
  • chorujące na schorzenia układu pokarmowego,
  • o ubogiej diecie i cierpiące na niedobór witaminy C i żelaza.

Niedobór kwasu foliowego – objawy 

Objawy niedobory kwasu foliowego to:

  • zaburzenia mowy i wzroku,
  • mrowienie oraz drętwienie rąk i nóg,
  • zaburzenia pamięci i problemy z koncentracją,
  • pogorszenie nastroju, stany depresyjne lub psychotyczne,
  • niestabilność chodu,
  • bladością,
  • owrzodzeniami w jamie ustnej,
  • przebarwieniami płytki paznokciowej,
  • osłabieniem i zmęczeniem,
  • bólami głowy,
  • skróceniem oddechu.

Powyższe objawy mają także związek z rozwojem niedokrwistości megaloblastycznej. Ten rodzaj anemii najczęściej związana z niedoborem aktywnej formy kwasu foliowego we krwi.

Kwas foliowy a ciąża

Kwas foliowy pełni ważną rolę we wzroście i rozwoju płodu, wpływając między innymi na prawidłowy podział komórkowy oraz wzrost tkanek. Optymalny poziom kwasu foliowego jest istotny zarówno przed ciążą, jak i w trakcie jej trwania.

Odpowiednia suplementacja kwasem foliowym przed ciążą i w trakcie znacznie zmniejsza ryzyko wystąpienia wad cewy nerwowej, w tym rozszczepu kręgosłupa i bezmózgowia. Ponadto jej odpowiednie stężenie poprawia rozwój neurologiczny i funkcję mózgu u dziecka.

Kwas foliowy jest także ważny dla zdrowia matki. Suplementacja znacznie zmniejsza ryzyko powikłań związanych z ciążą, w tym stanu przedrzucawkowego. Ponadto jej wysoki poziom u matki wiąże się ze znacznie zmniejszonym ryzykiem przedwczesnego porodu.

Biorąc pod uwagę znaczenie kwasu foliowego dla zdrowia matki i płodu zaleca się wszystkie kobiety planujące ciążę uzupełniały codziennie 400-800 mcg kwasu foliowego.

Kwas foliowy a poziom homocysteiny

Kwas foliowy, podobno jak inne witaminy z grupy B, wpływa na poziom homocysteiny. Niedobór kwasu foliowego będzie wpływać na większe stężenia homocysteiny we krwi. 

Podwyższone stężenie homocysteiny często towarzyszy chorobom serca, zawałom, wylewom i zakrzepom żylnym. Aminokwas ten albowiem może ułatwiać utlenianie „złego” cholesterolu, który ma większy wpływ na powstawanie zmian miażdżycowych. Ponadto homocysteina przyśpiesza rozwój miażdżycy, uszkadzając naczynia krwionośne.

Źródła wiataminy B9 - gdzie znajdziemy foliany w pożywieniu?

Najlepsze źródła folianów pochodzące z pożywienia to przede wszystkim świeże warzywa, spożywane na surowo. Produkty bogate w ten składnik to:

  • drożdże,
  • szpinak,
  • biała fasola,
  • korzeń i liście pietruszki,
  • żółtko jaja kurzego,
  • groch,
  • brukselka,
  • brokuły,
  • jarmuż,
  • awokado,
  • szparagi.

 

Źródło: medonet.pl, niezalezna.pl

Natalia Wasilewska
Wczytuję ocenę...
Wczytuję komentarze...



Zobacz więcej
Niezależna TOP 10
Wideo