Rodzaje łupieżu

W powszechnym rozumieniu łupież kojarzony jest ze złuszczaniem się naskórka na owłosionej skórze głowy, a objawy łupieżu to najczęściej białe płatki na włosach. Występuje kilka rodzajów łupieżu:

  • łupież suchy – zlokalizowany głównie na skórze głowy, a rzadziej na rzęsach czy brwiach. Naskórek złuszcza się w postaci białych, drobnych łusek, które opadają samoistnie lub w trakcie czesania włosów. Zmianom może towarzyszyć świąd;
  • tłusty łupież – w jego przebiegu występują żółtawe, uwarstwione strupy i objawy stanu zapalnego. Zwykle towarzyszy temu wzmożone wydzielanie łoju, co znacznie przetłuszcza włosy. Często jest konsekwencją nieleczonego łupieżu zwykłego, który uległ nasileniu;
  • łupież pstry – objawia się różowymi lub brunatnymi plamami, które złuszczają się drobnopłatowo. Zmiany często lokalizują się na plecach, karku, ramionach i na klatce piersiowej;
  • łupież biały skóry gładkiej – najczęściej charakteryzuje się białymi plamkami, które umiejscawiają się na ramionach, dłoniach i twarzy. Pojawieniu się tego rodzaju łupieżu sprzyja atopowe zapalenie skóry. Objawy często pojawiają się i nasilają po ekspozycji na słońce;
  • łupież różowy Giberta – schorzenie o charakterze rumieniowo-złuszczającym, które często dotyka dzieci i osoby młode – częściej kobiety. Zmiany lokalizują się na całym ciele pod postacią owalnych, czerwonych lub bladoróżowych ognisk.

Przyczyny łupieżu

Za główną przyczynę powstawania łupieżu uznaje się nadmierny rozrost grzyba Malassezia. To drobnoustrój naturalnie występujący na skórze głowy, jednak w niektórych przypadkach może dojść do jego zbyt dużego namnażania się. Zaburzone pH skóry i dodatkowo jej podrażnienie stwarzają idealne warunki do rozwoju tego grzyba.

Inną przyczyną zakłóceń w odpowiednim funkcjonowaniu skóry głowy mogą być zaburzenia immunologiczne, hormonalne, stres czy nieprawidłowa dieta.

Jakie czynniki nasilają łupież?

Na skłonność do łupieżu czy zaostrzenie objawów wpływ mogą mieć zarówno czynniki wewnętrzne, jak i zewnętrzne, takie jak:

  • zaburzenia hormonalne;
  • osłabienie układu odpornościowego;
  • zmęczenie i brak wypoczynku;
  • skłonność do przetłuszczania skóry;
  • nadmierne pocenie się;
  • stan emocjonalny;
  • brak higieny osobistej;
  • niewłaściwe odżywianie się – nadmierne spożywanie cukru, tłuszczów nasyconych, dieta uboga w witaminy z grupy B i cynk;
  • zmiana klimatu – łupież ma skłonność do nasilania się zimą, czemu sprzyja przegrzewanie skóry głowy pod czapką;
  • nieodpowiednia pielęgnacja włosów , jak np. niedokładne spłukiwanie odżywek i szamponów, przegrzewanie skóry suszarką, stosowanie nadmiernych ilości lakierów i żeli do włosów.

Jak rozpoznać łupież?

Zwykle samodzielnie można rozpoznać objawy najpowszechniejszego łupieżu łojotokowego czy zwykłego. Jeśli stosowanie środków przeciwłupieżowych, jak szampony czy inne środki, nie okażą się skuteczne, konieczna jest wizyta u specjalisty – dermatologa. Inne choroby skóry głowy także mogą przebiegać z podobnymi zmianami, jak np. łuszczyca, grzybica skóry głowy czy łojotokowe zapalenie skóry. Ponadto łuszczenie naskórka może także być objawem reakcji alergicznej, np. na składnik w stosowanym szamponie. Czasem konieczne wydaje się być wykonanie specjalnych badań mikologicznych w celu postawienia prawidłowej diagnozy i zastosowaniu skutecznego leczenia.

Jak leczyć łupież?

W rozwoju łupieżu dużą rolę odgrywają grzyby drożdżakopodobne, dlatego podstawowe leczenie opiera się na stosowaniu szamponów oraz kuracji przeciwgrzybiczych, które w swoim składzie zawierają składniki jak: ketokonazol, siarczek selenu, pirokton olaminy, pirytion cynku. Ponadto w wspomaganiu usuwania nagromadzonych, stwardniałych łusek skrórnych dobrym pomysłem może okazać się stosowanie produktów z kwasem salicylowym w małym stężeniu.

W większości przypadków wystarczy szampon przeciwłupieżowy. Istotne jest aby jednocześnie wybierać produkty o działaniu łagodzącym, co pozwoli na uniknięcie podrażnień skóry.

Dieta a łupież

Ważna jest odpowiedź na pytanie jaka dieta przy łupieżu. Ta także ma znaczenie. Do nasilania objawów łupieżu i jego powstawania przyczyniają się głównie cukry proste, które stanowią doskonałą pożywką dla grzybów, a także produkty wysoko przetworzone - zawierają duże ilości tłuszczów, soli oraz dodatków chemicznych, które przyczyniają się do zwiększania podrażnienia skóry i stanów zapalnych. 

Dieta przeciwłupieżowa w swoim składzie powinna zawierać produkty bogate w selen, cynk, krzem oraz witamina A (wzmacnia procesy regeneracyjne, chroni skórę i zapobiega infekcjom), witamina E (poprawia nawilżenie skóry, uszczelnia naskórek, jest silnym antyoksydantem) i witaminy z grupy B (zmniejszają skłonność do pojawiania się stanów zapalnych). Dietę warto także wzbogacić w naturalne i syntetyczne probiotyki, które zadbają o równowagę mikroflory organizmu.

Fakty i mity o łupieżu

Łupież może powodować wypadanie włosów – nie ma jasnych dowodów na to, by łupież przyczyniał się do rozwoju łysienia. Wypadanie włosów może być powiązane z mechanicznym uszkodzeniem mieszków włosowych i drapaniem skóry głowy w przypadku swędzenia.

Łupież powstaje na skutek braku higieny – nie jest to bezpośrednia przyczyna łupieżu, ale oczywiście może zwiększyć ryzyko jego wystąpienia. Albowiem skóra zaczyna się przetłuszczać, co stwarza idealne warunki do namnażania się różnych rodzajów grzybów.

Gorące kąpiele zaostrzają łupież – tak. Zbyt duża temperatura może naruszać barierę hydrolipidową naskórka oraz zwiększać łojotok, co sprzyja nasileniu objawów. Podobną sytuacją jest zakończony trening, po którym dobrze jest wziąć prysznic oraz umyć głowę.

Po 50. roku życia tendencja do łupieżu jest mniejsza – zwykle tak jest w przypadku kobiet. Na skutek menopauzy zmienia się skład lipidów w skórze, dzięki czemu jest bardziej odporna na działanie różnych drożdżaków.

Nieleczony sam ustąpi – niestety nie. W celu zlikwidowania łupieżu należy stosować odpowiednie preparaty przeciwłupieżowe, a następnie zadbać o odpowiednią profilaktykę.

Łupieżem można się zarazić – to oczywiście nieprawda. Łupież to schorzenie związane z występowaniem grzybów na skórze głowy, które są naturalnym składnikiem mikrobiomu.