Czym są probiotyki?

Termin probiotyk pochodzi od greckich słów „pro bios”, co tłumacząc oznacza „dla życia”. Aktualny stan wiedzy ekspertów WHO i FAO pozwala na zdefiniowanie probiotyków - „są to żywe szczepy mikroorganizmów, które przyjmowane w odpowiednich dawkach wpływają pozytywnie na mikrobiotę, wywierając tym samym korzystny wpływ na zdrowie gospodarza”.

Wśród probiotyków wyróżnia się przede wszystkim odpowiednio wyselekcjonowane kultury bakterii lub drożdży. Do najpopularniejszych oraz odpowiednio przebadanych należą m.in. szczepy bakterii: Lactobacillus, Bifidobacterium, Enterococcus faecium, Lactococcus lactis, Streptococcus thermophilus  oraz drożdżaki Saccharomyces boulardii.

Gdzie znajdują się probiotyki? Występują zarówno w specjalnych preparatach probiotycznych pod postacią probiotycznych leków, bądź suplementów diety, jak i w poszczególnych produktach spożywczych. Właśnie to ostatnie źródło dobrych drobnoustrojów nazywane jest naturalnymi probiotykami.

Gdzie występują naturalne probiotyki?

Na rynku spożywczym niestety nie znajdziemy dużego wyboru żywności probiotycznej, jednakże wybrane przetwory warto włączyć na stałe do swojej codziennej diety. W czym są naturalne probiotyki? Znajdziemy je przede wszystkim w kieszonkach i mlecznych produktach fermentowanych (zawierających w swoim składzie bakterie probiotyczne), takich jak

  • kefiry,
  • jogurty naturalne, 
  • zsiadłe mleko,
  • maślanka,
  • mleko acidofilne,
  • sery, które nie zostały poddane pasteryzacji,
  • kiszone warzywa i owoce, w tym kiszona kapusta, buraki ,ogórki czy cytryny,
  • zakwas buraczany,
  • kwas chlebowy,
  • tradycyjne produkty sojowe, czyli mleko sojowe, tofu, fermentowane natto, sos sojowy, tempeh,
  • miso - gęsta pasta japońska wytwarzana ze sfermentowanej soi,
  • kimchi - tradycyjne koreańskie danie składające się z kiszonych i fermentowanych warzyw, 
  • Rejuvelac - napój ze skiełkowanych zbóż, np. z gryki, żyta, jęczmienia lub prosa.

Czy wszystkie produkty mleczne zawierają dobre naturalne probiotyki? Wybierając konkretny produkt należy koniecznie zwracać uwagę na etykiety. Aby bakterie mogły aktywnie wspomóc naszą mikrobiotę, w swoim składzie powinny zawierać odpowiednią ich ilość. Dodatkowo istotne jest, aby produkty te były naturalne oraz nie zawierały dodatku cukru, ponieważ uniemożliwia skuteczne działanie probiotyków i wspomaga rozwój szkodliwych bakterii i grzybów. 

Przetwory mlecznie, nie powstające na bazie mleka odzwierzęcego a roślinnego, również będą wykazywały właściwości probiotyczne natomiast będą zawierać nieco mniej szczepów.

W celu urozmaicenia codziennej diety, w zależności od indywidualnych upodobań smakowych, można wykorzystać tradycyjne produkty probiotyczne bardziej znane z polskiej kuchni bądź wybierać całkiem inne, orientalne smaki.

Naturalne probiotyki – właściwości

Zarówno probiotyki naturalne i te, wyselekcjonowane w laboratoriach, mają działać na takiej samej zasadzie. Ich główną rolą jest korzystny wpływ na zdrowie oraz prawidłowe funkcjonowanie organizmu. Różnica między nimi polega na tym, że nie każdy z nas może sięgać po probiotyczne produkty spożywcze bądź mogą okazać się niewystarczające np. w celu odbudowy prawidłowej mikrobioty.

Jednakże warto wprowadzić naturalne probiotyki do swojej diety, a w razie potrzeby wspomóc się dodatkowymi, dobrymi preparatami.

Jakie korzyści niesie ze sobą stosowanie probiotyków? Po co są nam potrzebne? Choć nie wszystkie ich właściwości zostały na tę chwilę potwierdzone to do tych najważniejszych zalicza się:

  • utrzymanie i przywrócenie naturalnej równowagi mikrobioty;
  • wspomaganie procesów wchłaniania i trawienia, czyli regulowanie pracy jelit;
  • wzmacnianie odporności organizmu;
  • łagodzenie objawów i zmniejszenie podatności na alergie, w tym pokarmowe;
  • zmniejszenie niekorzystnych efektów antybiotykoterapii;
  • wspomaganie profilaktyki i leczenia biegunek o różnej przyczynie;
  • ułatwienie wchłaniania składników odżywczych i witamin;
  • wspomaganie leczenia Helicobacter pylori;
  • korzystnie działanie profilaktyczne i wspomagające terapię w różnych schorzeniach jelit, np. zespół jelita drażliwego, uchyłków jelit, zapalenia jelit, wrzodziejącego zapalenia jelita grubego lub w przeroście bakteryjnym jelita cienkiego (SIBO);
  • zapobieganie zaparciom i wzdęciom;
  • łagodzenie objawów nietolerancji laktozy;
  • wsparcie leczenia w celiakii; 
  • wspomaganie leczenia kolki u dzieci;
  • zapobieganie rozwoju atopowego zapalenia skóry (AZS);
  • działanie profilaktyczne i pomocnicze w nawracających zakażeń dróg moczowo-płciowych;
  • korzystny wpływ na poprawę samopoczucia i łagodzenie stanów depresyjnych.

Probiotyki – dla kogo są szczególnie wskazane?

Kiedy nasz organizm potrzebuje probiotyków? Zaburzenie naturalnej flory bakteryjnej może mieć różne podłoża, dlatego przyjmowanie probiotyków poleca się głównie osobom, zmagającymi się z:

  • biegunką;
  • infekcjami intymnymi;
  • po stosowaniu antybiotykoterapii;
  • zespołem jelita drażliwego;
  • choroby Leśniowskiego-Crohna;
  • hipercholesterolemią;
  • infekcjami górnych dróg oddechowych;
  • atopowym zapaleniem skóry;
  • zakażeniami Helicobacter pylori;
  • przewlekłym stresem;
  • złymi nawykami żywieniowymi.