Z powodu pandemii Covid-19 nowojorska placówka postanowiła w 76. rocznicą powstania warszawskiego dotrzeć z swym przesłaniem do Polonii online. Odnoszące się do bohaterskiego zrywu najciekawsze fragmenty zbiorów z swego archiwum przygotowała w okolicznościowym filmie.

Instytut przypomina historię Stefana Kopra, ps. "Nienaski", dziennikarza i autora relacji oraz zdjęć z powstania, jak też snuje opowieść o jego żonie Zofii - pielęgniarce uratowanej przez Stefana z getta warszawskiego.

Film zawiera wspomnienia o młodych kobietach - Ewie Matuszewskiej, ps. "Mewa" i Krystynie Wańkowicz, ps. "Anna", które oddały życie za Polskę. Pierwsza to córka Ignacego Matuszewskiego, założyciela Instytutu Piłsudskiego, a druga - córka pisarza Melchiora Wańkowicza. Obie bohaterki zginęły w powstaniu warszawskim, ratując rannych. 

- Każda rocznica powstania warszawskiego ma ważne znaczenie dla polskiej tożsamości. Przywołujemy łączącą pokolenia Polaków pamięć o bohaterach powstania. O tych którzy przeżyli i o tych którzy zginęli

- wyjaśnia prezes nowojorskiego Instytutu dr Iwona Korga.

Jak dodaje, archiwum placówki gromadzi m.in. materiały rodzinne Zofii i Stefana Koprów, którzy walczyli w powstaniu, Zofia jako pielęgniarka, a Stefan był dziennikarzem i fotografem. Pomagał on Żydom w ramach swej działalności w Armii Krajowej. Uratował Zofię z getta warszawskiego. Po wyzwoleniu obydwoje znaleźli się w armii gen. Stanisława Maczka. Potem wyemigrowali do Stanów Zjednoczonych, gdzie założyli rodzinę i mieli wiele osiągnięć zawodowych.

- W zbiorach mamy także opaskę biało-czerwoną, którą nosili powstańcy, obraz uczestnika powstania Lubomira Tomaszewskiego, przedstawiający scenę z powstania oraz niezwykle cenny obraz Aleksandra Gierymskiego, który nadpalony przetrwał powstanie i po wojnie został przekazany do Instytutu przez Halinę Leppert Pawłowicz

- zauważa Korga.

Podkreśla, że z okazji rocznicy Instytut Piłsudskiego wspomina wszystkich powstańców i ich rodziny. Stara się jednocześnie wiedzę historyczną przekazać młodemu pokoleniu, aby pamięć trwała.