Wzajemne relacje Romana Dmowskiego i Józefa Piłsudskiego były trudne; spierali się ze sobą i ostro konkurowali. Jednocześnie odnosili się do siebie z szacunkiem i nie odmawiali sobie patriotyzmu. W krytycznych momentach potrafili współpracować. Z dzisiejszej perspektywy – po ponad ośmiu dekadach od ich śmierci – jest oczywiste, że mimo różnic obaj mieli ten sam cel: niezawisłą i silną Polskę, w której decyzje podejmowane są przez jej obywateli, a nie obce stolice.

Byli przywódcami działającymi w czasach skrajnie trudnych, stąd niektóre ich decyzje, postawy oraz wypowiedzi są dziś oceniane jako kontrowersyjne. Historycy, pisarze, dziennikarze powinni mieć pełną swobodę w ocenie, także krytycznej, tych obu wielkich Ludzi. Powinno to odbywać się jednak z pełnym poszanowaniem faktów, uwzględnieniem realiów historycznych oraz bezwzględnym unikaniem manipulacji, rozpowszechniania kłamstw i fałszywych teorii.

Za niedopuszczalne uważamy szkalowanie obu tych Postaci. Szczególnie, gdy odbywa się to rzekomo w imieniu któregoś z obu nurtów – narodowo-demokratycznego bądź piłsudczykowskiego. Uważamy to za przejaw nieodpowiedzialności i niedojrzałości. Wielkość Romana Dmowskiego nie potrzebuje pomniejszania wielkości Józefa Piłsudskiego. I podobnie dla chwały Józefa Piłsudskiego nie jest potrzebne dezawuowanie osiągnięć Romana Dmowskiego.

Pan Roman i Pan Komendant w równym stopniu ubolewali nad brakiem jedności wśród Polaków, a choć żyli w sporze politycznym, to przecież stali się wychowawcami kolejnych pokoleń naszych rodaków, walczących i ginących z rąk wspólnych wrogów - nosicieli dwóch pogańskich totalitaryzmów, z tej samej winy: chcieli być Polakami. Uczcijmy zatem zgodnie 100-lecie zwycięstwa, z szacunkiem myśląc o wielkim poświęceniu naszych przodków, bez którego nie mielibyśmy dzisiaj wolnej Polski.

Osoby popierające apel mogą dopisać się na listę sygnatariuszy, pisząc na adres kontakt@idmn.pl

Dr Mariusz Bechta, historyk, IPN.

Dr Sebastian Bojemski, historyk, menedżer.

Andrzej Chyłek, prezes Zarządu Instytutu Historycznego Nurtu Niepodległościowego im. Andrzeja Ostoja-Owsianego.

Marcin Czapliński, prawnik, popularyzator historii.

Dr Franciszek Dąbrowski, historyk.

Arkadiusz Gołębiewski, reżyser, dyrektor Festiwalu NNW.

Michał Janiszewski, sekretarz Zarządu Instytutu Historycznego Nurtu Niepodległościowego im. Andrzeja Ostoja-Owsianego.

Dr Krzysztof Kloc, historyk, Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie.

Prof. Marek Kornat, historyk.

Krzysztof Lancman, członek Zarządu Instytutu Historycznego Nurtu Niepodległościowego im. Andrzeja Ostoja-Owsianego.

Piotr Legutko, dyrektor TVP Historia.

Tomasz Łysiak, pisarz, scenarzysta, szef działu historia tygodnika „Gazeta Polska”.

Prof. Bogdan Musiał, historyk.

Dr Karol Nawrocki, dyrektor Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku.

Prof. Andrzej Nowak, historyk.

Mariusz Olczak, zastępca Dyrektora Archiwum Akt Nowych.

Jan Ołdakowski, dyrektor Muzeum Powstania Warszawskiego.

Antoni Opaliński, dziennikarz, popularyzator historii.

Jacek Pawłowicz, dyrektor Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL.

Tadeusz Płużański, historyk, prezes Fundacji Łączka.

Marcin Rosołowski, prawnik, popularyzator historii.

Piotr Semka, publicysta, historyk.

Prof. Tomasz Sikorski, historyk i politolog.

Prof. Paweł Skibiński, historyk, zastępca dyrektora Instytutu Dziedzictwa Myśli Narodowej im. Romana Dmowskiego.

Maksymilian Sokół-Potocki, historyk.

Prof. Romuald Szeremietiew, historyk, b. wiceminister i minister Obrony Narodowej.

Dr Jan Tarczyński, historyk, wiceprezes Zarządu Polskiej Fundacji Kulturalnej w Londynie (wydawcy „Dziennika Polskiego i Dziennika

Żołnierza” oraz „Tygodnia Polskiego”), członek Zarządu Instytutu Polskiego i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, członek Rady

Instytutu Józefa Piłsudskiego w Londynie.

Kazimierz Wilk, wiceprezes Zarządu Instytutu Historycznego Nurtu Niepodległościowego im. Andrzeja Ostoja-Owsianego.

Prof. Jan Żaryn, historyk, dyrektor Instytutu Dziedzictwa Myśli Narodowej im. Romana Dmowskiego.

Prof. Przemysław Żurawski vel Grajewski, historyk i politolog.

Piotr Gursztyn, publicysta, historyk.