Kuźnią kadr dla bezpieki był Polski Samodzielny Batalion Specjalny pod dowództwem płk. Henryka Toruńczyka, który powstał razem 1. Dywizją Piechoty im. Tadeusza Kościuszki. Płk. Toruńczyk był przedwojennym działaczem KPP, walczył po stronie sił komunistycznych w wojnie domowej w Hiszpanii. W 1943 roku zaczął organizować jednostkę mającą zwalczać Armię Krajową i inne formacje antykomunistyczne. Między majem a wrześniem 1944 r. za front przerzucono dwanaście grup liczących 296 bojówkarzy. W lipcu 1944 r. Batalion został podporządkowany tworzącemu się Resortowi Bezpieczeństwa Wewnętrznego PKWN. W listopadzie utworzono Brygadę Wojsk Wewnętrznych, nadal pod dowództwem płk. Toruńczyka. W lutym 1945 r. rozformowano ją i powołano dwie samodzielne brygady i dwa samodzielne bataliony i przyporządkowano je utworzonym do tego momentu Wojewódzkim Urzędom Bezpieczeństwa Publicznego. Ich pierwszym zadaniem miała być ochrona tworzących się struktur administracji komunistycznej. Nowa formacja była wzorowana na wojskach NKWD. KBW miał być elitarny i przyjmowano do niego jedynie „wyrobionych politycznie” kandydatów, m.in. członków PPR czy organizacji młodzieżowych. 26 marca 1945 r. Rząd Tymczasowy polecił ministrowi bezpieczeństwa publicznego Stanisławowi Radkiewiczowi sformować Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego. 

W latach 1945–1948 r., a więc okresie najbardziej intensywnej walki z podziemiem antykomunistycznym, KBW przeprowadził niemal 33 tys. akcji i operacji. Według oficjalnych danych zginęło 585 funkcjonariuszy tej formacji, 1200 zostało rannych.

W 1965 r. Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego uległ rozwiązaniu. Część oddziałów stała się elementem Wojsk Obrony Terytorialnej Kraju. Pozostałe zostały przekształcone w Nadwiślańskie Jednostki Wojskowe MSW, rozwiązane w 2002 r