69 lat temu, 1 marca 1951 r. w więzieniu na warszawskim Mokotowie, po pokazowym procesie, władze komunistyczne rozstrzelały siedmiu członków niepodległościowego IV Zarządu Głównego Zrzeszenia "Wolność i Niezawisłość". Od 2011 r. rocznica tej zbrodni obchodzona jest jako Narodowy Dzień Pamięci "Żołnierzy Wyklętych", czyli polskiego podziemia niepodległościowego, które po II wojnie światowej zbrojnie wystąpiło przeciwko sowietyzacji Polski.

  • Przed południem na terenie byłego Aresztu Śledczego Warszawa-Mokotów z udziałem m.in. premiera Mateusza Morawieckiego oraz ministra sprawiedliwości Zbigniewa Ziobry odbędzie się modlitwa za pomordowanych w byłym areszcie śledczym. W trakcie uroczystości zaplanowano wystąpienie premiera oraz ministra sprawiedliwości, odczytane zostanie przesłanie prezydenta Andrzeja Dudy. Minister obrony Mariusz Błaszczak weźmie udział w obchodach na Cmentarzu Wojskowym na warszawskich Powązkach.
  • Z tej okazji prezydent Andrzej Duda w południe wręczy w Pałacu Prezydenckim odznaczenia państwowe. Weźmie również udział w uroczystości na stołecznym pl. Piłsudskiego. Uczestniczyć w nich będzie także szef MON Mariusz Błaszczak, a także przedstawiciele innych instytucji państwowych. Następnie odbędzie się przemarsz pt. "Podziemna Armia Powraca!" do archikatedry warszawskiej, gdzie odprawiona zostanie msza św. ofiarowana Żołnierzom Wyklętym.
  • W południe odbędzie się złożenie wieńców przy Panteonie – Mauzoleum Wyklętych - Niezłomnych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach, gdzie zaplanowano przemówienia m.in. szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Jana Józefa Kasprzyka oraz prezesa Fundacji Łączka Tadeusza Płużańskiego.
  • W różnych miastach w Polsce odbędzie się Bieg pamięci Żołnierzy Wyklętych "Tropem Wilczym", w Warszawie rozpocznie się on w Forcie Bema. Przed biegiem, który odbędzie się o godz. 9:30 w Mińsku Mazowieckim, przemówienie wygłosi prezydent Andrzej Duda.
  • W Białymstoku odbędzie się pogrzeb Lucjana i Zygmunta Marchelów żołnierzy Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, skazanych na śmierć 27 grudnia 1946 r. wyrokiem komunistycznego sądu doraźnego i tego samego dnia zamordowanych publicznie w Wojtkowicach-Glinnej. W uroczystości weźmie udział m.in. prezes IPN dr Jarosław Szarek. Msza św. pod przewodnictwem ks. dr. Piotra Sawczuka biskupa drohiczyńskiego zostanie odprawiona w kościele pw. Trójcy Przenajświętszej w Ciechanowcu. Bracia spoczną na cmentarzu przy ul. Sienkiewicza.
  • W Gdańsku odbędą się uroczystości zorganizowane przez Instytut Pamięci Narodowej. Rozpoczną się one Apelem Pamięci i złożeniem kwiatów pod pomnikiem Żołnierzy Wyklętych. Kwiaty złożone zostaną również na grobach Danuty Siedzikówny "Inki" i Feliksa Selmanowicza "Zagończyka" na Cmentarzu Garnizonowym oraz pod pomnikiem poświęconym pamięci "Inki".
  • W Krakowie obchody Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych uczczone zostaną mszą św. w Katedrze Wawelskiej oraz otwarciem wystawy "Wyklęci - odnalezieni w Małopolsce na krakowskim placu Inwalidów.

W latach 1944-56 wskutek terroru komunistycznego w Polsce śmierć poniosło - jak szacuje IPN - ok. 50 tys. osób (inne szacunki historyków mówią, że nie więcej niż ok. 20 tys.), które zginęły na mocy wyroków sądowych, zostały zamordowane lub zmarły w siedzibach Urzędów Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, więzieniach i obozach, a także zginęły w walce lub w trakcie działań pacyfikacyjnych. Ciała ofiar grzebano m.in. w utajnionych i w większości nieznanych do dziś miejscach - na i w pobliżu cmentarzy, w pobliżu siedzib aparatu bezpieczeństwa, w lasach i na poligonach wojskowych.

Do tragedii Żołnierzy Wyklętych nawiązuje data ich dnia pamięci, która upamiętnia rocznicę stracenia z rąk funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa kierownictwa IV Komendy Zrzeszenia "Wolność i Niezawisłość". 1 marca 1951 r. szefowie IV Zarządu Głównego ppłk Łukasz Ciepliński, mjr Adam Lazarowicz, por. Józef Rzepka, kpt. Franciszek Błażej, por. Józef Batory, Karol Chmiel i mjr Mieczysław Kawalec ponieśli śmierć w stołecznym więzieniu na ul. Rakowieckiej.

Inicjatorem dnia pamięci poświęconego Żołnierzom Wyklętym był prezydent Lech Kaczyński, który skierował do Sejmu projekt ustawy w tej sprawie.