Polski Instytut Ekonomiczny i Bank Gospodarstwa Krajowego zaprezentowali dziś raport "Niesprawiedliwość podatkowa w Unii Europejskiej" podczas konferencji "Jak uniknąć wyścigu na samo dno", która odbyła się w Domu Polskim w Davos. W dyskusji wzięli udział: Mateusz Morawiecki, Premier RP; José Ángel Gurría, sekretarz generalny OECD i Bruno Le Maire, Minister Gospodarki i Finansów we Francji.

W raporcie przeanalizowano straty w poborze podatku w europejskim systemie podatkowym w odniesieniu do PIT, CIT i VAT. Opracowanie to ma na celu określenie mechanizmów stojących za procesem międzynarodowego uchylania się od płacenia podatków oraz obliczenie całkowitych strat poniesionych przez państwa członkowskie Unii Europejskiej w wyniku tego zjawiska. 

Unijne raje podatkowe

Z powodu unikania i uchylania się od opodatkowania oraz oszustw podatkowych kraje członkowskie Unii Europejskiej tracą rocznie około 170 mld euro. Ponadto niektóre państwa członkowskie Unii – zwłaszcza Holandia, Irlandia, Belgia, Luksemburg, Malta i Cypr – stosują nieuczciwe praktyki w celu sztucznego przenoszenia zysków korporacji międzynarodowych. Kraje te powinny być nazywane rajami podatkowymi Unii Europejskiej. Łączne saldo wynikające ze stosowania nieuczciwych praktyk  16 mld euro. Udział korzyści wynikających ze stosowania praktyk unikania opodatkowania w podatku CIT waha się od 16% w Belgii i 30% w Holandii, 54% w Luksemburgu i 65% w Irlandii, do aż 88% na Malcie. Oznacza to, że znaczna część dochodów publicznych w tych krajach jest podnoszona na niekorzyść dochodów publicznych w innych państwach członkowskich Unii. Największe straty odnotowano w Wielkiej Brytanii, Francji i Niemczech.

- Analizując dane dotyczące unikania podatków w Europie, można dojść do smutnego wniosku, że solidarność jest tylko deklaratywną wartością w Unii Europejskiej. Straty wynikające z wykorzystywania międzynarodowych transakcji do oszustw podatkowych oraz unikania płacenia podatków zmniejszają dochody państw członkowskich Unii o około 170 mld EUR rocznie. Unia powinna podjąć zintegrowane działania na rzecz uszczelnienia systemu podatkowego, co mogłoby stać się dodatkowym źródłem finansowania dla nowego budżetu, konstruowanego już bez ważnego płatnika w postaci Wielkiej Brytanii. Te środki mogłyby również zasilić budżet Sprawiedliwej Transformacji Energetycznej lub Green Deal

- podkreśla Piotr Arak, dyrektor Polskiego Instytutu Ekonomicznego.

Proponowane działania

W raporcie proponowanych jest 5 konkretnych działań, które powinny być przedmiotem debaty publicznej, w tym upoważnienie Komisji Europejskiej do nakładania sankcji na kraje (w tym państwa członkowskie Unii), które zostały zaklasyfikowane jako raje podatkowe, a także nałożenie na korporacje międzynarodowe obowiązku regularnego ujawniania informacji na temat ich strategii podatkowych w ujednoliconym formacie, mających zastosowanie do wszystkich państw członkowskich UE.

- Mało kto dziś kwestionuje, że nie tylko oszustwa podatkowe, ale także tzw. „agresywna optymalizacja”, czyli nieuczciwe, choć często zgodne z prawem, unikanie opodatkowania stanowią poważne wyzwanie i zagrożenie. Nieefektywny pobór podatków generuje straty, które muszą zostać zrekompensowane przez innych podatników, co ostatecznie prowadzi do zaburzenia konkurencji rynkowej i zwiększenia nierówności oraz poczucia niesprawiedliwości. Tylko wspólny wysiłek członków Unii Europejskiej i ich ścisła współpraca mogą doprowadzić do skutecznego rozwiązania tego problemu

– podkreśla Mateusz Walewski, Główny Ekonomista BGK.

Walka z nieuczciwymi praktykami wielu przedsiębiorstw na całym świecie ma swoje odzwierciedlenie w tych samych zasadach, które leżały w sercu polskich robotników walczących o swoją wolność i reformę państwa komunistycznego. Czterdzieści lat temu polscy robotnicy domagali się, aby wszyscy płacili swoją sprawiedliwą część podatków i domagali się sprawiedliwości społecznej. Dzisiaj Polska wzywa do solidarności w działaniach wszystkich członków Unii Europejskiej w walce z rajami podatkowymi.