Kształt miejskiej przestrzeni – nowe spojrzenie na zabytki Krakowa

/ DzidekLasek

  

Kraków sam opowiada nam swoje najdawniejsze dzieje. Układ urbanistyczny miasta jest zabytkiem. Został on utworzony na mocy aktu lokacyjnego, nadanego przez Bolesława Wstydliwego, jego matkę Grzymisławę oraz żonę Kunegundę w 1257 r.; wtedy to na mocy rozporządzenia księcia nadano miastu lokację wg prawa magdeburskiego.

Organizacją gminy mieli zająć się trzej zasadźcy: Gedko Stilvoyt, Dethmar Wolk i Jakub z Nysy, którzy otrzymali dziedziczny urząd wójtowski. Urząd ten został bogato uposażony – zyskał prawo do 1/3 dochodów z kar sądowych, 1/6 dochodów z parcel, 600 hektarów ziemi, prawo eksploatowania Wisły pod Krakowem, prawo zakładania jatek, piekarni i warsztatów oraz posiadania rzeźni; ponadto wójtowie zostali zwolnieni od wszelkich ceł na terenie księstwa. Gmina zyskała grunty na pastwiska i las, a mieszkańców miasta zwolniono na 6 lat od wszelkich opłat na rzecz księcia, a na 10 lat – od ceł.

Powstał rynek o wymiarach 200 m na 200 m - z każdego boku pod kątem prostym wychodziły po trzy ulice, które znów przecinały się pod kątem prostym z następnymi. W ten sposób uformował się układ szachownicowy. Ponieważ wcześniej w tym miejscu istniały już osady, poprzednia zabudowa zaburzyła nieco ten układ. Przykładem jest (choć nie jedynym) ulica Grodzka.

Inne zaburzenia układu wynikały z zachowania kościołów zbudowanych wcześniej na objętych przez lokację terenach, a w przypadku ulicy Brackiej i Gołębiej zapewne z dostosowania do istniejącego wcześniej układu urbanistycznego, być może pochodzącego z wcześniejszej lokacji miasta, o skromniejszym zakresie.

Na środku rynku stoi kościół św. Wojciecha, który wzniesiono w punkcie przecięcia ważnych szlaków handlowych ok. 250 lat przed lokacją Krakowa. Pomiędzy Wawelem (siedzibą króla) a miastem znajdowała się osada Okół, która włączona została do układu urbanistycznego w XV w. 
Zbudowane na tym planie miasto do dziś stanowi ścisłe centrum Krakowa, w niemal niezmienionym pod względem urbanistycznym kształcie.

Już pod koniec XIII wieku, podczas budowy fortyfikacji miasta, zasięg miasta lokacyjnego został poszerzony, przede wszystkim na północ, a także na wschód i zachód, sięgając obecnych granic Starego Miasta, ograniczonych przez mury obronne zbudowane na przełomie XIII i XIV w. W początkach XIV w. najprawdopodobniej doszło do zaburzenia szachownicy lokacyjnej poprzez odchylenie na północy obecnej ulicy Mikołajskiej wskutek budowy siedziby starosty na Gródku. Od XIV wieku nastąpiła też integracja miasta lokacyjnego z położonym pomiędzy nim a zamkiem na Wawelu Okołem. Tenże układ zachował się do dzisiaj.

 

 

Wczytuję ocenę...

Promuj niezależne media! Podaj dalej ten artykuł na Facebooku i Twitterze

Źródło: niezalezna.pl

Tagi

Wczytuję komentarze...

PO bała się wstydliwej powtórki z wpadek Kidawy-Błońskiej? Sobotnia debata zamknięta dla mediów

Kandydaci do objęcia schedy po Grzegorzu Schetynie / Zdjęcia: Zbyszek Kaczmarek / Gazeta Polska

  

Pięciu, a nie sześciu kandydatów na przewodniczącego PO, zmierzyło się dziś w Krakowie w bezpośredniej debacie. Była ona jednak... zamknięta dla mediów, a przysłuchiwali się jej tylko małopolscy działacze Platformy.

Po piątkowej rezygnacji Bartosza Arłukowicza o stanowisko przewodniczącego Platformy Obywatelskiej ubiega się tylko pięcioro kandydatów. To szef klubu Koalicji Obywatelskiej i wiceprzewodniczący PO Borys Budka, posłanka Joanna Mucha, wiceprzewodniczący PO Tomasz Siemoniak, poseł Bartłomiej Sienkiewicz oraz senator Bogdan Zdrojewski.

[polecam:https://niezalezna.pl/300917-co-za-debata-kidawa-blonska-przekreca-slowa-a-jaskowiak-chce-dobrych-stosunkow-z-rosja]

Cała piątka kandydatów tylko raz spotkała się na wspólnej debacie - w sobotę odbyła się ona w Krakowie. Debata była jednak zamknięta dla mediów. Może to i dobrze, jeśli weźmiemy pod uwagę liczbę błędów i lapsusów, które padły podczas niedawnej debaty Małgorzaty Kidawy-Błońskiej z Jackiem Jaśkowiakiem. Tutaj kandydatów było aż pięcioro, co zwiększało szanse na wstydliwy ciąg dalszy...

Szef małopolskiej PO Aleksander Miszalski powiedział jednak, że debata jest zamknięta, ponieważ to po prostu wspólne spotkanie wszystkich kandydatów z członkami małopolskiej PO. Na żywo mogli ją więc oglądać tylko ci, którzy byli obecni w Hotelu Europejskim w Krakowie.

W ciągu ostatnich dni cała piątka kandydatów objeżdża Polskę i spotyka się lokalnymi działaczami Platformy.

Tak naprawdę debata na temat Platformy i koniecznych zmian toczy się w całej Polsce, ta debata w Krakowie, to jedynie okazja do bezpośredniej konfrontacji pięciu kandydatów

 - wyjaśniał przed spotkaniem rzecznik PO Jan Grabiec.

Zobaczymy konfrontację różnych pomysłów, dla mnie nie ulega wątpliwości, że z całą pewnością trzeba wykorzystać najlepsze pomysły przedstawione przez kandydatów, niezależnie od tego, kto je zgłasza, a dzień po wyborze przewodniczącego, zacząć je wcielać w życie jako jedna drużyna

- dodawał.

Pierwsza tura wyborów przewodniczącego PO ma się odbyć 25 stycznia, ewentualna druga - 8 lutego. Wyboru będą dokonywać wszyscy członkowie partii w swoich kołach.

[polecam:https://niezalezna.pl/306486-arlukowicz-rezygnuje-ze-startu-na-szefa-po]

 

Wczytuję ocenę...

Promuj niezależne media! Podaj dalej ten artykuł na Facebooku i Twitterze

Źródło: niezalezna.pl, PAP

Tagi

Wczytuję komentarze...

Nasza strona używa cookies czyli po polsku ciasteczek. Korzystając ze strony wyraża Pan/i zgodę na używanie ciasteczek (cookies), zgodnie z aktualnymi ustawieniami Pana/i przeglądarki. Jeśli chce Pan/i, może Pan/i zmienić ustawienia w swojej przeglądarce tak aby nie pobierała ona ciasteczek.


Strefa Wolnego Słowa: niezalezna.pl | gazetapolska.pl | panstwo.net | vod.gazetapolska.pl | naszeblogi.pl | gpcodziennie.pl | Gazeta Polska Podcasts