Odtwórzmy Pomnik Wdzięczności Ameryce

Pomnik Wdzięczności Ameryce w Warszawie / NAC

  

O podjęcie działań „przywracających ład moralny w stosunkach polsko-amerykańskich, czego emanacją był monument” – Pomnik Wdzięczności Ameryce w Warszawie – apeluje w piśmie do prezydenta Andrzeja Dudy wiceprzewodnicząca Towarzystwa Jana Karskiego Wiesława Kozielewska-Trzaska.

Generał Profesor Jan Karski, według wielu, najwybitniejsza postać relacji polsko-amerykańskich XX w., czując się na równi Polakiem i Amerykaninem uważał, że wszystko co służy budowaniu wzajemnej przyjaźni, współpracy i sojuszowi powinno być pielęgnowane i eksponowane. Dlatego przy wszelkich okazjach zwracał uwagę, że Polska, odzyskawszy suwerenność i niepodległość po 1989 r., nie jest w stanie przywrócić na swoje miejsce w centrum Warszawy Pomnika Wdzięczności Ameryce dłuta Xawerego Dunikowskiego, wystawionego w 1922 r. zbiorowym wysiłkiem Polaków, w tym głównie dzieci polskich. 

– podkreślono w piśmie.

Pomnik Wdzięczności Ameryce znajdował się na Skwerze Hoovera w pobliżu Krakowskiego Przedmieścia. Składał się z dwóch części: górnej (rzeźba dwóch kobiet tulących małe dzieci) i dolnej (fontanna). Rzeźba kobiet symbolizowała Polskę i Amerykę. Monument, odsłonięty w 1922 r., został rozebrany już w 1930 r., ponieważ wykonano go ze słabej jakości piaskowca.

Towarzystwo Jana Karskiego w liście do prezydenta zaznaczyło, że historia wznoszenia tego monumentu jest powszechnie znana,

podobnie jak żenująca jego destrukcja i kolejne obietnice władz Polski rekonstrukcji dzieła. Niestety do wybuchu II wojny niedotrzymane. O ile za czasów powojennej dominacji komunistycznej brak Pomnika Wdzięczności Ameryce był stanem naturalnym, o tyle po 1989 r. budził już zdumienie. Jan Karski wyrażał je wielokroć.

– zaakcentowano.

Przypomniano, że od 2008 r. Towarzystwo Jana Karskiego apelowało o odtworzenie monumentu w jego historycznej lokalizacji.

Warszawa odmawiała. W grudniu 2018 r. ponownie zaapelowaliśmy do Radnych Miasta Warszawy o przewrócenie pomnika na 100-lecie stosunków dyplomatycznych Polski i Stanów Zjednoczonych (...) Otrzymaliśmy od służb podległych Urzędowi Miasta ewentualne sugestie lokalizacyjne w miejscach daleko gorszych od Skweru Hoovera, oryginalnego miejsca monumentu. Złożyliśmy propozycje własne, w tym Skweru Hoovera, pl. Piłsudskiego i pl. Bankowego. Potraktowane zostały wyniosłym milczeniem.

– napisano w piśmie.

Wyrażając swoją dezaprobatę dla takiego traktowania pamięci narodowej, której fundamentalnym składnikiem są relacje z Ameryką i wdzięczność za to, że Polskę przywróciła na mapę Europy, nie widać realnej perspektywy odpowiedzi na apel o przywrócenie Pomnika – zwracamy się do Pana Prezydenta o podjęcie działań przywracających ład moralny w stosunkach polsko-amerykańskich, czego emanacją był monument. Jest jeszcze czas, aby w roku 100-lecia relacji naszych państw kamień węgielny pod ten pomnik został wmurowany. 

– podkreślono w liście podpisanym przez Wiesławę Kozielewską-Trzaskę, wiceprzewodniczącą Towarzystwa Jana Karskiego, przedstawicielkę jego rodziny.

Stryjeczny wnuk Jana Karskiego, Jerzy Kozielewski przypomniał w rozmowie z PAP, że pomnik powstał, ponieważ taka "była wola naszego narodu" jako wyraz wdzięczności Ameryce za udzielone Polsce wsparcie w sprawie odzyskania niepodległości i pomoc gospodarczą po 1918 r. "Była to pomoc nie tylko moralna, ale także namacalna. Dzięki temu wiele dzieci w Polsce przestało być wówczas głodnych. Cały naród polski dostrzegł tę pomoc i chciał w jakiś sposób upamiętnić. Zorganizował więc zbiórkę, dzięki której powstał monument" - relacjonował.

Jego zdaniem odtworzenie pomnika jest szczególnie ważne jeżeli chcemy dbać o właściwe relacje z USA. "To oczywiście tylko gest, ale w tej sferze relacji to znaczący symbol, że pamiętamy o tej pomocy. I wydaje się, że te więzi dzięki takim zachowaniom się zacieśniają. Ten pomnik to także przypomnienie o ważnych wydarzeniach z naszej historii i lekcja wychowawcza dla młodego pokolenia, które na szczęście nie wie co znaczy być głodnym" - powiedział Kozielewski.

Dodał, że odtworzenie pomnika to taki czyn symboliczny, tym bardziej, że nie jest on dziełem jakiegoś anonimowego twórcy, tylko artysty Xawerego Dunikowskiego. Zaznaczył także, że pomnika tego nie można postawić "gdziekolwiek". "Nie chodzi o to, by dokonać tej czynności, +upchnąć+ gdzieś pomnik, ale żeby miał odpowiednią oprawę i lokalizację (...), o miejsce gdzie jest odpowiedni przepływ ludzi" - zaakcentował Kozielewski.

Podkreślił, że nikt nie zaprzecza idei odtworzenia pomnika, każdy mówi, że to słuszne, tyle że nie ma decyzji. "Nie odpuścimy tego tematu" - dodał.

W odpowiedzi na przesłane przez PAP zapytanie w sprawie apelu Kancelaria Prezydenta poinformowała, że "nie będzie komentować sprawy".

W rozmowie z PAP Magdalena Łań z Wydziału Prasowego stołecznego Ratusza przyznała, że rozmowy w sprawie odbudowy pomnika "utknęły w martwym punkcie". "Wszystkie nasze propozycje dotyczące lokalizacji były odrzucane przez Towarzystwo, które stale pozostaje przy przywróceniu pomnika w pierwotnej lokalizacji na Skwerze Hoovera, która nie jest możliwa do zrealizowania z różnych przyczyn, podobnie jak inne proponowane przez nich lokalizacje, np. na pl. Piłsudskiego" - powiedziała. 

 

Wczytuję ocenę...

Promuj niezależne media! Podaj dalej ten artykuł na Facebooku i Twitterze

Źródło: pap.pl
Tagi

Wczytuję komentarze...

„Legiony” – film z prawdziwie ułańską fantazją! „Produkcja to kilka lat intensywnej pracy”

zdjęcie ilustracyjne / twitter.com/gpcodziennie

  

- Nie sądziłem, że produkcja filmu „Legiony” to kilka lat aż tak intensywnej pracy. Ale pięknej i często wzruszającej, gdy opowiadamy o praktycznie nieznanych dzisiejszym Polakom losach ludzi, dzięki którym mówimy dziś po polsku, a nie rosyjsku czy niemiecku - mówi Maciej Pawlicki, producent i współscenarzysta filmu „Legiony” w rozmowie z Sylwią Kołodyńską.

Na ekrany polskich kin 20 września wchodzi wyczekiwana superprodukcja „Legiony”. Scena Bitwy pod Rokitną z pewnością przejdzie do historii polskiego kina. Co czułeś wtedy na planie filmowym?

Też tak myślę. Czułem to, co szarżujący aktorzy i kaskaderzy, bo przebrałem się w ułański mundur i dwukrotnie przejechałem w tej szarży z wzniesioną szablą, krzycząc "niech żyje Polska!". Naprawdę niesamowite przeżycie! A jako producent czułem po prostu radość, że udało się doprowadzić do realizacji tej sekwencji i widzowie wreszcie zobaczą czym była kiedyś legendarna, a dziś już przecież zapomniana szarża pod Rokitną. Wcale nie wariactwo i straceńczy gest, ale bardzo skuteczna militarna operacja. Szwadron Dunina-Wąsowicza i Topora-Kisielnickiego zdobył cztery linie silnie umocnionych okopów, zginęło 17 ułanów, w tym obaj dowódcy, ale Rosjanie wycofali się, strategiczne zyski były znaczne.

To prawda, że konie potrafiące wykonywać kaskaderskie wyczyny to bardzo drodzy… aktorzy?

Drodzy? Niespecjalnie. Koszty sprzętu, dekoracji, pirotechniki czy całej logistyki są większe. Ale rola koni rzeczywiście kluczowa. Kiedyś realizowało się filmy przewracając konie na tzw. podcinkę, tzn. do przednich nóg konia przywiązane były linki, które jeździec pociągał i koń się wywracał. Zwykle się udawało, ale czasem koń łamał nogę. Teraz wszystkie upadki, jakkolwiek wyglądają upiornie, są rodzajem wyćwiczonego baletu konia i kaskadera. Żadne zwierzę na planie nie ucierpiało.

Legioniści to „garstka dzieciaków kontra trzy imperia”. Brzmi dumnie, ale chyba nie jest łatwo pokazać to w kinie. Co przy realizacji sprawiało Wam największą trudność? 

Problemów było milion, ale praca nad tak dużym filmem oznacza pchanie się w bardzo trudne sytuacje. Wraz ze znakomitą ekipą zawodowców udało się wszystkie problemy rozwiązać, choć oczywiście czasem konieczny jest jakiś drobny kompromis z rzeczywistością. Ale innym razem powstają rzeczy znacznie piękniejsze niż planowaliśmy. Myślę też, że mieliśmy szczególną opiekę Opatrzności, realizując sekwencje pod Rokitną nie mieliśmy środków na resztę filmu, ryzyko było ogromne. A na niemal 50 dni zdjęć plenerowych, deszcz tylko raz pokrzyżował nam plany. Największa trudność? Nie było takiej.

A kiedy jako producent miałeś największą satysfakcję?

Ten czas dopiero, mam nadzieje, nadchodzi. Bo o satysfakcji producenta decyduje jakość filmu i to jak jest odbierany przez widzów. Kiedy autor idei by "Legiony" zrealizować, Adam Borowski, przyszedł do mnie z tym pomysłem, zapaliłem się od razu, choć nie sądziłem, że to kilka lat aż tak intensywnej pracy. Ale pięknej i często wzruszającej, gdy opowiadamy o praktycznie nieznanych dzisiejszym Polakom losach ludzi, dzięki którym mówimy dziś po polsku, a nie rosyjsku czy niemiecku. Wielką satysfakcją już jest dla mnie efekt pracy reżysera, Darka Gajewskiego. Gdy wpadłem na pomysł by właśnie jemu powierzyć reżyserie, wielu życzliwych próbowało mi to wybić z głowy: ze to świetny reżyser, ale kameralnych filmów, a tu trzeba sterować armią ludzi i spraw, szybko podejmować tysiące decyzji. Ale się uparłem i myślę ze to ja miałem rację.
Mój ulubiony tekst w filmie wypowiada Mirosław Baka grający polskiego oficera, który nakłaniany jest do wejścia w szeregi wojsk wroga. Gdy dostaje do założenia rosyjski mundur, odpowiada - „nie będzie pasował”.

Jest jakiś Twój ulubiony tekst w tym filmie?

Sporo dialogów jest mojego autorstwa (jestem współscenarzystą), ale ten fragment akurat nie. Mój ulubiony dialog to: "Miejsce urodzenia? Polska. - Nie ma takiego miejsca". Bo rzeczywiście nie było. I tak mogło pozostać. Gdyby nie Piłsudski, Kasprzycki, Sosnkowski, Dunin, Topór, Król-Kaszubski i tysiące innych chłopaków i dziewczyn (tak, także dziewczyn), którzy marzyli o własnym, polskim państwie, choć wielu Polakom pogodziło się z losem prowincji imperium i pragnienie polskości i wolnej Polski trzeba było w nich obudzić.

Wśród rekwizytów używanych na planie pojawiły się m.in. autentyczna lornetka rotmistrza Dunin-Wąsowicza, pistolet colt z czasów powstania styczniowego (dziś własność pisarza Waldemara Łysiaka), a także samochód Lorraine-Dietrich z 1913 roku – najstarsze jeżdżące auto w Polsce. Wykazaliście się iście ułańską fantazją.

Po prostu zatrudniliśmy najlepszych specjalistów, w tym także konsultantów historycznych. A amerykańskiego, westernowego colta z autentycznymi grawerowaniami z Matką Boską i nazwami bitew Powstania Styczniowego kupił gdzieś na internetowej aukcji Waldemar Łysiak, a jego syn, Tomasz, główny scenarzysta naszego filmu, wplótł ten niesamowity rekwizyt w fabułę opowieści. Obcowanie z takimi artefaktami daje poczucie pewnej misji. Oni walczyli, a my mamy obowiązek o tej ich walce opowiedzieć. Bo wartości, dla których ryzykowali życie i często je oddawali, są budulcem, najlepszym spoiwem naszej narodowej wspólnoty, siły naszego państwa i przyszłości naszych dzieci.

Takich scen batalistycznych w polskim kinie jeszcze nie było. Słyszałam, że duży nacisk kładliście na to, by było jak najwięcej realnych scen, jak najmniej efektów specjalnych. Słyszałam też takie porównanie, że zużyto przy produkcji tyle materiałów wybuchowych, że można by nimi wysadzić Pałac Kultury. Tak powiedział jeden z aktorów. Ciekawe porównanie (śmiech).

Dziękuję za te słowa, to praca wielu ludzi. Efektów specjalnych jest wiele, ale istotnie duża ich część odbyła się już na planie. Wybuchów mamy sporo, kilka armat, wśród nich strzelające oryginały sprzed stu lat. A Pałacu Stalina nie należy wysadzać, bo pyłu będzie za dużo. Trzeba go spokojnie, metodycznie rozmontować. Gdy będzie wola - to szybka i prosta operacja, która otworzy przed Warszawą możliwość zbudowania najpiękniejszego centrum na świecie. Dopóki monstrualny pomnik komunistycznego mordercy i satrapy wciąż góruje nad Warszawą, Polska nie jest w pełni wolna, bo to znaczy, że nadal pozostaje w nas część mentalności niewolników, którzy łańcuchy i kajdany uznają za fajną biżuterię. Robienie takich filmów jak "Legiony" - o wyrwaniu się spod moskiewskiej dominacji, rozumiem także jako stopniowe rozmontowywanie tych właśnie niewolniczych kompleksów, także jako stopniowy demontaż warszawskiego pomnika Stalina. By otworzyły się nowe możliwości.

 

Wczytuję ocenę...

Promuj niezależne media! Podaj dalej ten artykuł na Facebooku i Twitterze

Źródło: Nowe Państwo, niezalezna.pl


Wczytuję komentarze...

Nasza strona używa cookies czyli po polsku ciasteczek. Korzystając ze strony wyraża Pan/i zgodę na używanie ciasteczek (cookies), zgodnie z aktualnymi ustawieniami Pana/i przeglądarki. Jeśli chce Pan/i, może Pan/i zmienić ustawienia w swojej przeglądarce tak aby nie pobierała ona ciasteczek.


Strefa Wolnego Słowa: niezalezna.pl | gazetapolska.pl | panstwo.net | vod.gazetapolska.pl | naszeblogi.pl | gpcodziennie.pl