Kraszewski do Drezna trafił 3 lutego 1863 r. Miasto to miało być miejscem tylko tymczasowego pobytu polskiego pisarza, który pragnął jak najszybciej wrócić do ojczyzny. Zamieszkał w Neustadt, spokojnej, oddalonej od centrum Drezna dzielnicy. W willi zbudowanej około 1855 r. w szwajcarskim stylu, przy ul. Nordstraße 27 (obecnie: Nordstraße 28) spędził lata 1873–1879.

W czasie pobytu w Dreźnie Kraszewski brał aktywny udział w życiu tamtejszej Polonii, opiekując się szukającymi schronienia powstańcami styczniowymi. Nie zwalniał również tempa swojej pracy literackiej. Tutaj napisał „Starą Baśń” oraz szereg innych powieści historycznych, w tym tzw. trylogię saską, do której zaliczamy powieści: „Hrabina Cosel” (1874), „Brühl” (1874) i „Z siedmioletniej wojny” (1876).

fot. Dorota Janiszewska-Jakubiak

W roku 1960, w domu przy Nordstraβe 28 w Dreźnie, powstało Muzeum Józefa Ignacego Kraszewskiego. Przedmioty związane z pisarzem oraz pomoc w urządzeniu stałej wystawy zapewniło warszawskie Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza. Kraszewski Muzeum będące oddziałem Miejskiego Muzeum w Dreźnie, jest obecnie jedyną polską placówką muzealną na terenie Niemiec. Oprócz stałej wystawy poświęconej życiu i twórczości Józefa Ignacego Kraszewskiego, prezentowane są w nim wystawy czasowe związane z kulturą i historią obu krajów.

Drezno w 2013 r. zyskało nową, stałą ekspozycję w Muzeum Józefa I. Kraszewskiego, sfinansowaną ze środków polskiego ministerstwa kultury. Wystawa, wykorzystując nowoczesne media, prezentuje życie pisarza. W atrakcyjny sposób opowiada o jego zainteresowaniach, dokonaniach i niezwykłej biografii na tle ówczesnej epoki.

Wybór Drezna przez Kraszewskiego jako miejsca ucieczki nie był przypadkowy. Miasto to od lat znajdowało się na mapie polskich emigrantów, którzy przybywali tu już po powstaniu kościuszkowskim i listopadowym. To właśnie w Dreźnie Adam Mickiewicz napisał III część Dziadów. Wśród najwybitniejszych mieszkańców stolicy Saksonii wymienić należy Tadeusza Kościuszkę, Jana Henryka Dąbrowskiego, Fryderyka Chopina, czy pochowanego na starym cmentarzu katolickim w Dreźnie poetę Kazimierza Brodzińskiego. Schronienie w stolicy Saksonii znalazło także wielu uczestników powstania styczniowego. W roku 1864 mieszkała tu liczna Polonia (około 6 tys. Polaków), która stworzyła własną „małą ojczyznę”.