Perły polskiej architektury drewnianej

Haczów, kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny / Henryk Bielamowicz; creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0

  

Polska architektura drewniana jest istotnym elementem dziedzictwa narodowego i krajobrazu kulturowego. Przykłady budownictwa drewnianego łączą w sobie oryginalność i doskonałe wkomponowanie w otoczenie.

O tradycyjnej polskiej architekturze drewnianej możemy już mówić jedynie w czasie przeszłym. Najwięcej budowli drewnianych znajdowało się w Polsce wschodniej, po wschodniej stronie Wisły, w górach i na Mazurach. Drewniana architektura przez lata była synonimem biedy i zacofania. Jednocześnie niektóre środowiska intelektualne w lokalnym charakterze zachowanej architektury zaczęły dopatrywać się unikalnych wartości.

Drewniane budowle sakralne były charakterystycznym elementem krajobrazu kulturowego Polski do II wojny światowej.

Stosunkowa swoboda wyznaniowa przyczyniła się do powstawania świątyń wielu religii i wyznań, co wraz z tradycjami regionalnymi przyczyniło się do ogromnego bogactwa form architektonicznych tych budowli. Kościoły drewniane rzymskokatolickie wznoszone były najczęściej na planie prostokąta z dostawionym do nawy prostokątnym lub wielobocznie zakończonym prezbiterium. Dodatkowym elementem była zakrystia przylegająca do prezbiterium (najczęściej od strony północnej). Średniowieczne kościoły kryte były wysokimi jednokalenicowymi dachami, które przykrywały nawę i prezbiterium. 

Symbolicznym elementem konstrukcji drewnianego kościoła była tak zwana tęcza – łuk zamykający otwór zwany tęczowym, znajdujący się w ścianie pomiędzy nawą a prezbiterium, a w sensie konstrukcyjnym będący miejscem połączenia zrębu ścian nawy z prezbiterium. W górnej części otworu często umieszczano belkę zwaną tęczową, na której ustawiano krucyfiks. Okna w drewnianych świątyniach swoim kształtem podążały za nurtami panującymi w architekturze murowanej – na przykład w późnogotyckich kościołach były zakończone łukiem ostrym. Funkcjonalność kościołów drewnianych wzrastała dzięki zastosowaniu konstrukcji zewnętrznych zadaszeń, okalających ściany budynku, zwanych sobotami. Drewniane kościoły powstające w okresie baroku, charakteryzowały się trójosiową fasadą z dwiema wieżami, trójkątnym szczytem i odpowiednimi dla stylu detalami (Tomaszów Lubelski).
 
Bogatszą formę zewnętrzną od kościołów rzymskokatolickich miały cerkwie greckokatolickie, a później także prawosławne, występujące w Polsce południowej i wschodniej.
Cerkiew greckokatolicka miała najczęściej formę składającą się z trzech części: babińca, nawy i części ołtarzowej, krytych dachami namiotowymi zwieńczonymi kopułami. Nawa stanowiła najwyższą część bryły. Babiniec, będący jednocześnie kruchtą, czasem poprzedzano przedsionkiem. Istnieje wiele rozmaitych planów cerkwi: dwudzielne (z nawą kwadratową, prostokątną lub oktagonalną z dobudowanym babińcem), z węższym prezbiterium, na planie krzyża greckiego lub bardziej rozczłonkowane poprzez dostawione do bryły przedsionki, dzwonnice lub zakrystie.

Drewniane świątynie posiadały stosunkowo niewielkie otwory okienne. W przypadku konstrukcji zrębowej jest to logiczna konsekwencja dbałości o jak najmniejsze osłabianie konstrukcji. Z zewnątrz świątynie deskowano lub obijano gontem. Wewnętrzną dekorację stanowiła malatura pokrywająca ściany i sufit, oraz dekoracje rzeźbiarskie wykonywane również z drewna, będące elementami wyposażenia świątyni. Co ciekawe, większość plebanii było murowanych.

Na zachodzie i północy Polski oraz na Śląsku występowały drewniane świątynie protestanckie.
Do najsłynniejszych należą świątynie w Jaworze, Świdnicy, Kamieńczyku i Miliczu. Plany zborów ewangelickich wykazują podobieństwa do planów kościołów rzymskokatolickich, jednak najczęściej ich formy są skromniejsze i prostsze.
 

 

Wczytuję ocenę...

Promuj niezależne media! Podaj dalej ten artykuł na Facebooku i Twitterze

Źródło: niezalezna.pl

Tagi

Wczytuję komentarze...

Koalicjant Platformy Obywatelskiej z własnym kandydatem na prezydenta? Padło nazwisko

/ Barbara Nowacka, Małgorzata Kidawa-Błońska, Grzegorz Schetyna / Filip Blażejowski/Gazeta Polska

  

W debacie publicznej najgłośniej rozbrzmiewa kwestia kandydatury Platformy Obywatelskiej w wyborach prezydenckich. Tworzące Koalicję Obywatelską ugrupowania nie są jednak do końca przychylne, aby poprzeć kandydata PO. Inicjatywa Polska rozważa dwa warianty, w tym wystawienie swojej kandydatki, przewodniczącej partii Barbary Nowackiej.

Dzisiaj w Warszawie odbyło się pierwsze spotkanie Rady Krajowej Inicjatywy Polskiej. Jednym z poruszonych tematów był udział tej formacji w najbliższych wyborach prezydenckich.

Podczas posiedzenia Rady Krajowej nie zdecydowano, czy iPL wystawi swojego kandydata na prezydenta. Wcześniej zapowiadano, że może nim być przewodnicząca iPL Barbara Nowacka. Podjęto za to decyzję, że Rada Krajowa na kolejnym posiedzeniu rozstrzygnie, czy wystawić w wyborach kandydaturę Nowackiej, czy poprzeć wspólnego kandydata Koalicji Obywatelskiej.

[polecam:https://niezalezna.pl/300514-zamieszanie-w-koalicji-obywatelskiej-zieloni-popra-kandydata-platformy-niekoniecznie]

Dariusz Joński z zarządu iPL wyjaśnił, że w tym drugim przypadku kandydat musiałby podpisać się pod propozycjami programowymi przygotowanymi przez iPL. Dodał, że chodzi o zagwarantowanie przez kandydata KO lewicowych realizacji postulatów takich, jak: legalizacja związków partnerskich, wsparcie państwa dla zabiegów in vitro, ochrona środowiska, ochrona zwierząt i innych.

Poseł zapowiedział też, że jego partia – we współpracy z innymi lewicowymi formacjami, m.in z Unią Pracy i SDPL-em – przygotuje wkrótce takie propozycje i przedstawi je swoim koalicjantom z KO.

Zapowiedział też, że kolejne posiedzenie Rady Krajowej iPL ma się odbyć w najbliższych tygodniach, najprawdopodobniej na przełomie roku. Wtedy zapadnie decyzja, która z dwóch możliwości zostanie wybrana.

Posiedzenia Rady Krajowej nie będzie w przyszłym tygodniu, bo wtedy będą prawybory prezydenckie w PO. Chcielibyśmy, żeby PO zakończyła wybór swojego kandydata, zanim podejmiemy decyzję

- powiedział Joński PAP.

[polecam:https://niezalezna.pl/300419-koalicja-obywatelska-i-cztery-kandydatury-na-prezydenta-to-realny-scenariusz]

"Zdajemy sobie sprawę z powagi tych wyborów, a także z tego, jakie środki i struktury trzeba posiadać, żeby przedstawić swojego kandydata w wyborach prezydenckich. Dlatego bierzemy pod uwagę też ten drugi wariant. To dlatego padł pomysł propozycji programowych, by kandydat czy kandydatka w ramach KO utożsamiała się z nimi. Nie chodzi o to, by popierała wszystkie nasze propozycje, ale większość z nich tak, a my, żebyśmy wiedzieli, kogo popieramy" - powiedział poseł. Dodał, że iPL wystawi Barbarę Nowacką, jeśli w KO nie pojawi się kandydat, który spełni wymagania partii dotyczące programu.

Inicjatywa Polska jest partią, która obok Platformy Obywatelskiej (PO), Nowoczesnej i Zielonych, współtworzy Koalicję Obywatelską (KO).

Wczytuję ocenę...

Promuj niezależne media! Podaj dalej ten artykuł na Facebooku i Twitterze

Źródło: PAP, niezalezna.pl

Tagi

Wczytuję komentarze...

Nasza strona używa cookies czyli po polsku ciasteczek. Korzystając ze strony wyraża Pan/i zgodę na używanie ciasteczek (cookies), zgodnie z aktualnymi ustawieniami Pana/i przeglądarki. Jeśli chce Pan/i, może Pan/i zmienić ustawienia w swojej przeglądarce tak aby nie pobierała ona ciasteczek.


Strefa Wolnego Słowa: niezalezna.pl | gazetapolska.pl | panstwo.net | vod.gazetapolska.pl | naszeblogi.pl | gpcodziennie.pl