- Przede wszystkim chcemy uściślić kilka nie do końca wyjaśnionych spraw, jeśli chodzi o stanowisko ministerstwa finansów i wiceminister Chojny-Duch w zakresie m.in. zniesienia 30-proc. sankcji VAT. Inni wiceministrowie, szczególnie minister Rostowski zaprzeczali jej niektórym twierdzeniom, więc musimy to wyjaśnić

 - stwierdził w rozmowie z PAP wiceprzewodniczący sejmowej komisji ds. VAT Kazimierz Smoliński pytany o ponowne przesłuchanie byłej wiceminister finansów Elżbiety Chojny-Duch.

- Wbrew stanowisku ministerstwa w postaci dyrektorów i pani wiceminister, jednak ta sankcja została zniesiona. Teraz się twierdzi, że ona jednak była za, bo napisała "akceptuję". To jak wyglądała ta sytuacja trzeba wyjaśnić do końca. Myślę, że pani minister będzie chciała to wyjaśnić, a liczę na to, że powie więcej

- dodał Smoliński.

Podczas swojego przesłuchania w listopadzie ub.r. Chojna-Duch odniosła się do likwidacji tzw. sankcji vatowskiej zapisanej w projekcie nowelizacji ustawy o podatku od towarów i usług, który wpłynął do Sejmu w lipcu 2008 r.

- Resort finansów przeciwstawiał się zniesieniu sankcji dla przedsiębiorców za zaniżanie czy zawyżanie zwrotu VAT. Proponowaliśmy wręcz zaostrzenie tych sankcji

 - mówiła podczas posiedzenia komisji była wiceminister finansów. Projekt - jak twierdziła - powstawał "oryginalnie" w Ministerstwie Finansów i jednocześnie pracowano nad nim w PO. Według wyjaśnień Chojny-Duch, ostatecznie do Sejmu wpłynął on jako projekt rządowy, który "musiał być uzgodniony". W projekcie zaproponowano likwidację 30-proc. sankcji za zaniżenie czy zawyżenie zwrotu podatku. Na pytanie wiceprzewodniczącego komisji Kazimierza Smolińskiego (PiS) o ocenę tego rozwiązania, Chojna-Duch zapewniła, że Ministerstwo Finansów przeciwstawiało się zniesieniu sankcji.

- Proponowaliśmy wręcz zaostrzenie sankcji. Te sankcje wycofano - moim zdaniem - niesłusznie

 - mówiła podczas poprzedniego przesłuchania była wiceminister. W jej opinii likwidacja sankcji "prawdopodobnie" przyczyniła się do rozszczelnienia systemu podatkowego. Elżbieta Chojna-Duch przypomniała orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, który w 2009 r. stwierdził, że sankcja była zgodna z prawem, ale - jak dodała - "już jej nie przywrócono".

- Sankcje powinny być, wszelkiego rodzaju oszustwa podatkowe powinny być karane

 - oceniła wtedy Chojna-Duch.

Były minister finansów Jacek Rostowski zeznał w grudniu ub. r. przed sejmową komisją ds. VAT, że "pani minister (Chojna-Duch) nadzorowała pion podatkowy. W pionie podatkowym był departament VAT-u. (...) Pani minister była odpowiedzialna za to, co akceptowała. Propozycja, jak pan (członek komisji) pokazał wypłynęła z departamentu. To był dalszy ciąg, bo ogólna praktyka, jeśli chodzi o tę ustawę, to (była taka) przejęliśmy ustawę PiS-u i na nią znowu się popatrzyliśmy i niektóre rzeczy dodawaliśmy chcąc jeszcze bardziej pomóc przedsiębiorcom, ale nie podejmując zbytniego ryzyka, jeśli chodzi o dochody skarbu państwa. Pani minister, jako nadzorujący minister nadzorowała te prace i akceptowała".

Była wiceminister Chojna-Duch zeznając w listopadzie 2018 r. przed komisją śledczą ds. VAT przywołała osobę Renaty Hayder jako społecznej doradczyni ówczesnego ministra finansów Jacka Rostowskiego i partnera w firmie doradczej Ernst&Young. Chojna-Duch mówiła, że według niej proces legislacyjny przejmowali od urzędników resortu finansów zewnętrzni doradcy. W resorcie finansów - jak zaznaczyła - gabinet miał "superpracownika" - Renatę Hayder zatrudnioną w firmach doradczych - Arthur Andersen i Ernst&Young. Jak zeznała Chojna-Duch był moment, o którym można powiedzieć, że funkcje ministra finansów przejął Sławomir Nowak, minister w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, szef gabinetu politycznego premiera Donalda Tuska. Z jej zeznań wynika, że Nowak miał nieformalną polityczną władzę nad formułowaniem prawa podatkowego na etapie prac rządowych.

W środę przed komisją ds. VAT po raz pierwszy złoży zeznania prezes Polskiej Izby Paliw Płynnych Halina Pupacz.

- To jest kwestia kilkuletnich starań izb gospodarczych w zakresie wnioskowania do ministerstwa finansów o rozwiązania związane z nadużyciami w zakresie paliw. To się zaczęło w 2008 r. i trwało do 2015 r. i praktycznie nic z tym nie zrobiono

 - poinformował wiceprzewodniczący komisji Kazimierz Smoliński.

- Paliwa były największym problemem, nadużycia sięgały 4-5 mld zł rocznie, a rząd się w tym czasie zajmował np. stalą, gdzie było 400 mln zł rocznie. Izby branżowe o tym pisały - pani prezes Pupacz, pan prezes Wieciech, który będzie następnego dnia słuchany. Wielokrotnie, setki pism powiedziałbym nawet było w tej sprawie

 - dodał Smoliński.

- Chcemy mieć wiedzę od branży jak to rzeczywiście wyglądało, jaki było ich stanowisko. Wiemy, że w tej sprawie były prowadzone rozmowy, znamy też pisma, ale były też spotkania. Chcemy wiedzieć, jakie było wtedy nastawienie urzędników, w tym ministrów. Tym bardziej, że chodziło o branże, gdzie były największe nadużycia które trwały całe 8 lat

 - podkreślił wiceprzewodniczący komisji śledczej

Do tej pory komisja śledcza ds. VAT przesłuchała kilkudziesięciu świadków. Jako pierwszy, we wrześniu ub. roku, zeznawał były wiceminister finansów w latach 1992-96 Witold Modzelewski, ostatnim - w zeszły czwartek był minister finansów w rządzie Ewy Kopacz, Mateusz Szczurek.

Komisja śledcza ds. VAT powołana została na początku lipca 2018 roku. Ma zbadać i ocenić prawidłowość działań rządów PO-PSL związanych z zapewnieniem dochodów z VAT i akcyzy oraz ewentualne zaniedbania w tym zakresie. Bada okres od grudnia 2007 r. do listopada 2015 r. Zgodnie z uchwałą Sejmu powołującą komisję, jej prace mają odnosić się w szczególności do działań, zaniedbań i zaniechań m.in. członków rządu, "w szczególności ministra właściwego do spraw budżetu, finansów publicznych i instytucji finansowych, i podległych im funkcjonariuszy publicznych".