Zamość „perła renesansu” – idealnie zaplanowane miasto

Ratusz w Zamościu / DzidekLasek

  

Zamość to jedno z największych polskich osiągnięć w dziedzinie urbanistyki. Od czterystu lat zachwyca i zadziwia. Jakie są okoliczności powstania tak genialnego pomysłu?

Za sprawą unikalnego zespołu architektoniczno-urbanistycznego Starego Miasta bywa nazywany „perłą renesansu”, „miastem arkad” i „Padwą północy”. W 1992 r. zamojskie Stare Miasto zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Zamość prawa miejskie uzyskał w 1580 r., na mocy przywileju lokacyjnego wystawionego przez kanclerza i hetmana wielkiego koronnego Jana Zamoyskiego. W 1589 r. miasto zostało stolicą założonej przez jego właściciela Ordynacji Zamojskiej. XVII wiek był okresem największego i najszybszego rozwoju miasta.  

Układ przestrzenny 
Większość zwartej zabudowy Zamościa skupia się w postaci klinów ciągnących się na północ i wschód od położonego w centrum Starego Miasta. Sama starówka, dzięki otaczającej ją zieleni w dużym stopniu zachowała swą odrębność, co jest związane z jej pierwotnie naturalnym odizolowaniem, głównie terenami zalewowymi i fosami.

Zabytki 
Główne cechy, wyróżniające zamojskie Stare Miasto to: zachowany od czasu powstania układ urbanistyczny, regularny Rynek Wielki o wymiarach 100 × 100 metrów z ratuszem i tzw. kamienicami ormiańskimi, a także fragmenty umocnień obronnych wraz z pochodzącymi z okresu zaboru rosyjskiego nadszańcami.

Jan Zamoyski zlecił zaprojektowanie miasta architektowi Bernardo Morando, który nawiązał do koncepcji antropomorficznych. Głową miał być pałac Zamoyskich, kręgosłupem ulica Grodzka, przecinająca Rynek Wielki ze wschodu na zachód w kierunku pałacu, a ramiona to ulice poprzeczne, z głównymi ulicami jakie stanowią położone na jednej linii ul. Solna (na północ od Rynku Wielkiego) oraz ul. B. Moranda (na południe od Rynku). Przy tych ulicach wyznaczono także inne rynki: Rynek Solny i Rynek Wodny, uchodzące jako organy wewnętrzne miasta. Bastiony to z kolei ręce i nogi służące do obrony.

Układ ten przetrwał do dzisiaj w stanie praktycznie nie zmienionym. To on stanowi główną atrakcję dla odwiedzających licznie Zamość urbanistów i architektów:  jest przykładem jak starano się zrealizować koncepcję miasta idealnego.

Wśród wielu zabytków, do których zaliczane są budynki świeckie (Biblioteka Akademii Zamojskiej), kościoły i dawne budynki sakralne, fragmenty dawnej Twierdzy Zamość, na uwagę zasługują m.in. manierystyczno-barokowy ratusz, symbol miasta, kilkakrotnie przebudowywany, ze schodami wachlarzowymi z XVIII w. oraz kamienice z podcieniami przy Rynku Wielkim (m.in. kamienice ormiańskie z XVII w. z attykami).

Większe budynki to Pałac Zamoyskich z końca XVI w., wiele razy przebudowywany w kolejnych stuleciach, oraz Akademia Zamojska z XVII w. Wśród zabytkowych kościołów znajduje się katedra pw. Zmartwychwstania Pańskiego i św. Tomasza Apostoła (z końca XVI w.) w stylu renesansowym, wraz z odrębną dzwonnicą, pełniącą także funkcję wieży widokowej. Inne budowle sakralne to barokowe kościoły z XVII w.: św. Katarzyny i franciszkanów Zwiastowania NMP oraz dawna, renesansowo-barokowa cerkiew greckokatolicka (kościół św. Mikołaja), dawna późnorenesansowa synagoga z pocz. XVII w.
 

 

 

Wczytuję ocenę...

Promuj niezależne media! Podaj dalej ten artykuł na Facebooku i Twitterze

Źródło: niezalezna.pl


Wczytuję komentarze...

Minister przypomina: Od 1 lipca można składać wnioski o świadczenie "Dobry start"

Dobry Start / mat. pras.

  

Od 1 lipca drogą online można składać wnioski o wypłatę wyprawki szkolnej w wysokości 300 zł w ramach programu "Dobry start". Wnioski w formie papierowej będą przyjmowane od 1 sierpnia - powiedziała szefowa MRPiPS Bożena Borys-Szopa. Program obejmuje wsparciem 4,6 mln uczniów.

W tym roku, podobnie jak w roku poprzednim, rodzice i opiekunowie uczących się dzieci do 20 r. życia (w przypadku dzieci z niepełnosprawnościami – do 24 r. życia) będą mogli składać wnioski o jednorazowe świadczenie w ramach programu "Dobry start".

Jak przypomniała minister Borys-Szopa, wnioski o tzw. wyprawkę szkolną będzie można składać od 1 lipca za pośrednictwem internetu, a od 1 sierpnia - drogą tradycyjną.

"Cały czas powtarzamy, że 1 lipca startuje składanie wniosków online o świadczenie +Rodzina 500 plus+ w nowej odsłonie, czyli obejmujące każde dziecko do 18. roku życia, również pierwsze i jedyne w rodzinie i pieczy zastępczej. Pragnę jednak przypomnieć i mocno podkreślić, że również od 1 lipca można składać za pośrednictwem internetu wnioski o tzw. wyprawkę szkolną, czyli +Dobry start+. I podobnie jak w przypadku +500 plus+, wnioski drogą tradycyjną będzie można składać od 1 sierpnia"

- powiedziała Borys-Szopa.

Jeśli kompletny wniosek wpłynie w lipcu lub w sierpniu, wówczas świadczenie zostanie wypłacone nie później niż do końca września (a nawet przed rozpoczęciem roku szkolnego). W przypadku wniosków składanych w późniejszym terminie, świadczenie będzie wypłacane do dwóch miesięcy od dnia złożenia wniosku.

"Początek roku szkolnego, zwłaszcza przy większej liczbie dzieci, to ogromny wydatek dla domowego budżetu. Wyprawka szkolna to zwykle lekko licząc kilkaset złotych. Program +Dobry start+ powstał po to, by odciążyć rodziców w tym trudnym okresie, to inwestycja w edukację polskich dzieci. Inwestycja niezwykle ważna i potrzebna" - podkreśliła minister rodziny.

Wskazała, że w 2018 r., czyli pierwszym roku działania programu, wypłacono łącznie 4 353 267 świadczeń "Dobry start". W ubiegłym roku program kosztował 1 305 679 432 zł. Zgodnie z szacunkami, w 2019 r. program będzie kosztował 1,442 mld zł.

"Nie mamy wątpliwości, że są to dobrze wydane pieniądze. Wspieranie rodzin to jeden z najważniejszych celów naszego rządu. +Dobry start+ jest tego dobrym przykładem"

- podkreśliła szefowa MRPiPS.

Świadczenia z programu "Dobry start" mogą się łączyć ze świadczeniami wypłacanymi z programu "500 plus". Nie przysługują jednak "z urzędu". Wniosek można złożyć w tych samych instytucjach, co wniosek o 500 plus, czyli w urzędzie miasta lub gminy, ośrodku pomocy społecznej lub innej jednostce wyznaczonej w gminie (np. w centrum świadczeń). Wnioski o świadczenie dla dzieci przebywających w pieczy zastępczej są z kolei przyjmowane przez powiatowe centra pomocy rodzinie. Termin składania wniosków upływa 30 listopada. Z programu będzie mogło skorzystać 4,6 mln dzieci.

Świadczenie "Dobry start" nie przysługuje na dzieci uczęszczające do przedszkola oraz dzieci realizujące roczne przygotowania przedszkolne w tzw. zerówce w przedszkolu lub szkole. Nie obejmuje także studentów, uczniów szkół policealnych i uczniów szkół dla dorosłych.

Wczytuję ocenę...

Promuj niezależne media! Podaj dalej ten artykuł na Facebooku i Twitterze

Źródło: niezalezna.pl, PAP


Wczytuję komentarze...

Nasza strona używa cookies czyli po polsku ciasteczek. Korzystając ze strony wyraża Pan/i zgodę na używanie ciasteczek (cookies), zgodnie z aktualnymi ustawieniami Pana/i przeglądarki. Jeśli chce Pan/i, może Pan/i zmienić ustawienia w swojej przeglądarce tak aby nie pobierała ona ciasteczek.


Strefa Wolnego Słowa: niezalezna.pl | gazetapolska.pl | panstwo.net | vod.gazetapolska.pl | naszeblogi.pl | gpcodziennie.pl