BAS przygotowało opinię w sprawie możliwości dochodzenia przez Polskę od Niemiec odszkodowania za szkody spowodowane przez II wojnę światową na wniosek posła Arkadiusza Mularczyka (PiS). Pełna wersja opinii jest dostępna w trzech językach - polskim, angielskim i niemieckim i znajduje się na stronie internetowej sejm.gov.pl.

Jak podkreślono w analizie "w okresie drugiej wojny światowej Polska poniosła największe, w stosunku do całkowitej liczby ludności i majątku narodowego, straty osobowe i materialne ze wszystkich państw europejskich".

Straty te nie wynikały tylko z działań wojennych, ale przede wszystkim z niemieckiej polityki okupacyjnej, w szczególności celowej i zorganizowanej eksterminacji ludności na okupowanych terenach państwa polskiego, a także z intensywnej eksploatacji społeczeństwa polskiego, w tym pracy przymusowej oraz celowego niszczenia mienia, m.in. zburzenia stolicy państwa polskiego Warszawy

– wskazano w opinii BAS.

Czytaj też: Bezczelność niemieckiego historyka. "Roszczenia Polski to igranie z ogniem"

W związku z tym zasadne jest twierdzenie, że Rzeczypospolitej Polskiej przysługują wobec Republiki Federalnej Niemiec roszczenia odszkodowawcze, a twierdzenie, że roszczenia te wygasły lub uległy przedawnieniu jest nieuzasadnione

- czytamy w dokumencie.

W analizie stwierdzono, że uwzględniając treść m.in. IV konwencji haskiej z 1907 r., ustalenia konferencji poczdamskiej oraz postępowanie Niemiec w stosunku do innych państw poszkodowanych, polegające na zawieraniu z nimi umów i wypłacie odszkodowań "państwo niemieckie powinno skompensować państwu polskiemu szkody związane z okresem II wojny światowej".

Według powojennych szacunków straty i szkody materialne w mieniu państwowym i prywatnym, spowodowane przez Niemcy w związku z drugą wojną światową, wyniosły ponad 258 mld przedwojennych zł. W przeliczeniu na walutę dolarową wynosiły one około 48,8 mld dolarów amerykańskich, przy zastosowaniu kursu z sierpnia 1939 r., zgodnie z którym 1 dolar odpowiadał 5,3 zł"

– czytamy w opinii BAS.

Straty w majątku trwałym szacowano na 62 mld przedwojennych zł, co stanowiło 3,5-krotną wartość strat państwa polskiego z okresu pierwszej wojny światowej (17,8 mld przedwojennych zł)

- dodano.

W opinii BAS wskazano ponadto, że straty biologiczne społeczeństwa polskiego ogółem wyniosły przeszło 6 mln ludzi.

W 1946 r. liczba żyjących obywateli polskich, poszkodowanych w wyniku zbrodni i terroru III Rzeszy Niemieckiej wynosiła 10 mln 84 tys. 585 osób

- napisano w ekspertyzie.

Czytaj też: Mecenas Hambura o reparacjach: „Niemcy wiedzą, że mają problem. Ich argumenty są absurdalne”

Opinię dot. reperacji wojennych zamówił w BAS na przełomie lipca i sierpnia poseł PiS Arkadiusz Mularczyk. Pytał on m.in.: "Czy w świetle prawa międzynarodowego Rzeczpospolita Polska może domagać się roszczeń odszkodowawczych od Niemiec za straty materialne i osobowe, spowodowane agresją niemiecką podczas II wojny światowej? Jeśli odpowiedź na w/w pytanie będzie pozytywna, proszę o wskazanie trybu i formy dochodzenia roszczeń".

Polityk zapytał też, czy inne kraje, które "zostały dotknięte agresją Niemiec podczas II wojny światowej, dochodziły od tego kraju roszczeń odszkodowawczych za poniesione straty materialne i osobowe".

Sprawa reparacji pojawiła się w dyskusji publicznej za sprawą prezesa PiS Jarosława Kaczyńskiego, który na lipcowej konwencji Zjednoczonej Prawicy wyraził opinię, że Polska nigdy nie otrzymała odszkodowania za gigantyczne szkody wojenne, których "tak naprawdę nie odrobiliśmy do dziś".

Analizy w sprawie możliwości wystąpienia o reparacje od Niemiec prowadził również MSZ. W zeszłym tygodniu szef resortu Witold Waszczykowski mówił, że decyzja w sprawie ewentualnego wystąpienia do Niemiec o rekompensatę to kwestia tygodni lub miesięcy. Według niego, wynika to m.in. z potrzeby przeprowadzenia dokładnych badań dotyczących rozmiaru polskich strat - ekonomicznych i ludzkich.

Dziś Witold Waszczykowski był pytany przez dziennikarzy, czy MSZ będzie mógł wykorzystać analizę Biura Analiz Sejmowych w rozmowach ze stroną niemiecką. Odpowiedział, że kwestia reparacji "była zaniedbana od ponad 70 lat".

Obecnie, żeby się nią zająć, trzeba doprowadzić do bilansu strat, jakie Polska poniosła w czasie drugiej wojny światowej - to jest bardzo żmudne i długie zadanie

- ocenił.

To wszystko trzeba poddać analizie, mamy dopiero w tej chwili pierwszą ocenę, pierwszą analizę prawną, być może trzeba będzie zasięgnąć (opinii) jeszcze innych, być może prawników międzynarodowych, ponieważ (oni) zajmują się prawem międzynarodowym poza Polską, być może prawników niemieckich, którzy zajmują się sytuacją prawną państwa niemieckiego

- mówił szef polskiej dyplomacji.

Z kolei po przeprowadzeniu bilansu strat i pozyskaniu analiz prawnych - zdaniem Waszczykowskiego - kwestię reparacji "trzeba będzie omówić w kontekście politycznym, w kontekście bieżącej polityki - w sytuacji, kiedy jesteśmy członkiem Unii, NATO, mamy takie (a nie inne) stosunki z Niemcami".

To jest proces, który trochę potrwa, więc dajcie nam szansę się tym zająć

- podkreślił szef MSZ.