Andrzej Zybertowicz: Myślenie powstrzymane w pół kroku

/ Zbyszek Kaczmarek/Gazeta Polska

Andrzej Zybertowicz

W latach 2008–2010 doradca społeczny prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego, od 2015 doradca społeczny prezydenta RP Andrzeja Dudy. Socjolog, doktor habilitowany nauk humanistycznych, profesor nadzwyczajny

Kontakt z autorem

  

Niekontrolowane migracje i terroryzm. Jak daleko potrafimy posunąć się w analizie tych problemów? Czy jest możliwe, by u ich źródeł leżały poważne błędy naszego zachodniego myślenia? Myślenia, które obecnie dominujący na Zachodzie wzorzec społeczno-ekonomicznego rozwoju uznaje za naturalny?

Obiegowa w naukach społecznych teza łączy wychodzenie z etapu społeczeństw rolniczych, czyli uprzemysłowienie i przenoszenie się życia do miast, z dwoma ważnymi efektami. Z laicyzacją (obumieraniem religijności) oraz z obniżeniem dzietności kobiet. Statystycznie rzecz biorąc, im większe są dostatek, wygoda i bezpieczeństwo, w jakich żyją ludzie, tym mniej interesuje ich religia i tym mniejszą mają chęć, by brać na swoje barki wychowywanie dzieci.

Słowem, im lepiej, wygodniej nam się żyje, tym mniejszą chęć mamy do dzielenia się tym dobrobytem nawet z osobami najbliższymi – czyli własnym potomstwem. Wygląda to paradoksalnie, ale wszystko na to wskazuje, że taka właśnie jest faktyczna mechanika epoki nowożytnej. Jest mnóstwo badań i modeli naukowych, które to opisują i wyjaśniają. Wygląda tak, jakby ceną, jaką Cywilizacja Zachodu płaci za rozwój gospodarczy, było pozbawienie się duszy (odchodzenie od religii) i zakwestionowanie własnej kulturowej przyszłości (odchodzenie od rodzicielstwa).

Cywilizacyjne tło

Gospodarcza dynamika Zachodu zrodziła globalizację (poddanie mechanizmom rynku całej planety) oraz masowe migracje ekonomiczne. Gdy Zachód rozpędził już gospodarkę, przy okazji przyduszając demografię, sięgnięto po siłę roboczą z innych krajów oraz kręgów kulturowych. To jest cywilizacyjne tło, jakie należy przywołać, jeśli chcemy zrozumieć serie ostatnich ataków terrorystycznych oraz fal niekontrolowanych migracji.

Ale najpierw pytanie, co te dwa niedobre zjawiska mają ze sobą wspólnego? Nie zamierzam po raz tysięczny powtarzać tu tezy – dla jednych przekonującej, dla innych kontrowersyjnej – że przyjąć migrantów spoza Europy, zwłaszcza z krajów islamskich, to po prostu zaprosić do siebie terror. Uważam, że ani nie można migrantów z terroryzmem utożsamiać, ani nie wolno wmawiać sobie, że jedno z drugim nie ma NIC wspólnego. Choć nie są to zjawiska tożsame, to jednak są powiązane. 

Zwróćmy uwagę na inne wspólne cechy. W obu przypadkach – terrorystycznych ataków i niekontrolowanych migracji – giną niewinni ludzie. W pierwszym przypadku są to przypadkowe ofiary terrorystycznej agresji, w drugim skuszone wizją lepszego życia ofiary przemytniczego biznesu tonące np. w wodach Morza Śródziemnego. Ale na tym to, co wspólne, się nie kończy. Globalizacja i polityka multikulturowości to kolejne wspólne mianowniki. Aby to właściwie ująć, przyjmijmy za trafną myśl pewnego izraelskiego doświadczonego speca od zwalczania terrorystów, że głęboką przyczyną wielu aktów terrorystycznych jest poczucie niższości. 

Globalizacja upokarza

Właśnie tak. W ostatnich dekadach globalizacja powiązana jest z rozwojem Internetu, mediów społecznościowych – z obiegiem informacji tak szybkim i swobodnym, jak nigdy w dziejach ludzkości. Przez tysiąclecia bogaci i potężni zabezpieczali się przed gniewem ludu, „chroniąc” go przed wiedzą, jak faktycznie elity żyją, za pomocą jakich „sztuczek” swe bogactwo zdobyły i jak bardzo mają lud w nosie. Tymczasem obecnie nędzarz z najdalszego krańca świata może wspaniałości dostępne bogatym na własne oczy z bliska (np. w smartfonie) obejrzeć. I przeżyć upokorzenia, które były mu oszczędzone, gdy bogaci i potężni oddzieleni byli dystansami i murami nie do przebycia.

Dzisiaj ubodzy, korzystając z tanich linii lotniczych i innych form nowoczesnej mobilności (w tym biznesu przemytniczego), docierają do ziem obiecanych. A czasem nawet są tam zapraszani jako tania siła robocza. I oglądają okna wystawowe z luksusami im niedostępnymi. Ale tutaj upokorzenia często dopiero się zaczynają. Konfrontacja osób z kultur tradycyjnych, rolniczych, ze zgiełkiem i przesytem demokracji liberalnych, ze światem wzorów kulturowych, które wydają się po prostu niegodne i nieludzkie, rodzi kolejne upokorzenia. Globalizacja zatem, choć z jednej strony niektórym regionom świata przyniosła wzrost gospodarczy, to z drugiej milionom przysporzyła upokorzeń. Ale, oczywiście, same upokorzenia nie wystarczą, by z kogoś zrobić człowieka gotowego do zabijania niewinnych ludzi, z jednoczesną gotowością poświęcenia swojego życia.

Zjawa multikulturowej integracji

Do tego potrzebne jest jeszcze napięcie kulturowe. Głęboka nieprzystawalność kultur (czy subkultur), która tworzy podglebie niezrozumienia, wrogości i pogardy. Wśród wielu iluzji demokracji liberalnej są też te dwie, sprzężone ze sobą. Pierwsza: że w dynamicznym, nowoczesnym świecie nader różnego typu kultury ot tak, mocą zadeklarowania pokoju, miłości i dostatku, mogą się integrować. Druga: że dzięki wzrostowi gospodarczemu nie tylko jesteśmy w stanie wszystkim zapewnić dostatek, ale także w zasadzie równe szanse awansu społecznego. Na bazie tych iluzji wyrosła polityka nieprzemyślanej multikulturowości. 

Ale jak w radykalnie odmiennym, zindywidualizowanym, egocentrycznym świecie Zachodu mieliby integrować się muzułmanie? Porzucając swoje dające wsparcie (kosztem ograniczenia wolności indywidualnej) wspólnoty, westernizować się? Po co? Po to, by raz po raz na własnej skórze doświadczać, jak złudne potrafią być równościowe obietnice demokracji liberalnej? Że demokracja liberalna (w wielu wypadkach należałoby mówić: oligarchia liberalna) często nie spełnia swoich obietnic sprawiedliwego awansu społecznego nawet wobec „swoich”, a tym bardziej wobec „obcych” kulturowo. To już lepiej trzymać się swoich wspólnot, które nawet jeśli nie zapewniają dostatku, chronią poczucie godności.

Rozwój bez demografii, rozwój bez duszy

Wzrost dobrobytu został opłacony utratą duszy (słabnięcie wspólnotowych i moralnych funkcji chrześcijaństwa) oraz przyszłości (drastycznie niska w niektórych krajach dzietność kobiet). Wytworzyło to wysokie zapotrzebowanie na siłę roboczą z obcych kultur w takiej skali, że nie potrafimy ani przybyszów integrować do naszych wartości (zdeformowanych), ani budować jakiejś twórczej, przełamującej obcość syntezy wartości z różnych kultur. Zamiast tego mamy życie obok. Ale czy elity kierujące Unią Europejską zdolne są do przemyśleń sięgających tak głęboko?

Skoro uczeni mówią, że rozwojowi gospodarczemu jako coś naturalnego towarzyszy laicyzacja, odwspólnotowienie, hiperindywidualizm, to przecież trzeba się z tym pogodzić… Nawet jeśli ceną miałby być kryzys, z którym nie potrafimy się uporać? Czyżby lęk przed re-chrystianizacją Europy przekroczył już granice rozsądku? 

Wczytuję ocenę...

Promuj niezależne media! Podaj dalej ten artykuł na Facebooku i Twitterze

Źródło: Gazeta Polska

Tagi

Wczytuję komentarze...

Proza życia na skrwawionej, niczyjej ziemi. Woda w kranie za cenę życia [ZDJĘCIA]

zdjęcie ilustracyjne / OSCE/ Evgeniy Maloletka

Olga Alehno

Szefowa działu „świat” w „Gazecie Polskiej Codziennie”. W tygodniku „Gazeta Polska” kieruje działem „Światowa prasa o Polsce”.

Kontakt z autorem

  

Nawet woda w kranie staje się oznaką dobrobytu w warunkach trwającego konfliktu zbrojnego na Ukrainie. Praca nad jej oczyszczaniem obraca się w codzienne zmagania z losem. Ludzie zmuszeni do życia w takich warunkach marzą tylko o jednym – by raz ogłoszony rozejm już nigdy nie został zerwany.

Według danych raportu Specjalnej Misji Obserwacyjnej ONZ ds. Praw Człowieka (OHCHR) w Kijowie od kwietnia 2014 r. do końca 2018 r. w wyniku wojny na Donbasie zginęło do 13 tys. osób, w tym ok. 3.3 tys. cywilów. Kolejne 30 tys. osób zostało rannych.

SMM

Kolejną misją delegowaną do monitorowania sytuacji na Ukrainie jest Specjalna Misja Obserwacyjna (SMM) Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE). Pracę na Ukrainie rozpoczęła 21 marca 2014 r. po zwróceniu się władz w Kijowie do instytucji i wydaniem zgody na taki krok wszystkich 57 członków. SMM to nieuzbrojona, cywilna misja działająca 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu, we wszystkich regionach Ukrainy. Jak tłumaczyli „Codziennej” jej przedstawiciele podczas spotkania w siedzibie w Kijowie w październiku ub.r., do głównych zadań misji należy bezstronna i obiektywna obserwacja sytuacji na Ukrainie i składanie sprawozdań o niej, a także promowanie dialogu między stronami konfliktu. Każdy z tych punktów jest trudny do realizacji, zważywszy na fakt, że mieszka się i pracuje wśród ludzi, których bliscy giną lub tracą zdrowie na wojnie. Jak tłumaczyli nam przedstawiciele SMM, przerwanie walk czy ustalenie winy którejś ze stron – czego oczekują mieszkańcy regionu – nie jest zadaniem misji. Nie ma ona do tego uprawnień.

Doświadczenie wojen bałkańskich

„Ziemia niczyja” (bośn. Ničija zemlja) – tytuł dramatu wojennego z 2001 r. o wojnie domowej w Jugosławii – najlepiej opisuje również konflikt na Donbasie. I to właśnie osoby z doświadczeniem pracy w misjach obserwacyjnych na Bałkanach znaleźli się wśród kierownictwa SMM. Ich wiedza została użyta chociażby w zorganizowaniu oznaczenia terenów zaminowanych. Według najnowszych danych misji od rozpoczęcia konfliktu na wschodzie Ukrainy do marca br. w regionie zaminowano łącznie ok. 7 tys. km kw. terenu, na którym mieszka 1,5 mln osób. O tym, jak brzemienne w skutki jest takie działanie, mówi sytuacja w państwach byłej Jugosławii, gdzie nawet po wielu latach od formalnego zakończenia konfliktu zbrojnego (1999 r.) nadal nie udało się dokonać całkowitego rozminowania. W maju 2014 r. wielka powódź na Bałkanach spowodowała panikę, bo woda wyrzuciła na brzeg rzeki Sawy (płynącej przez Słowenię, Chorwację, Bośnię i Hercegowinę oraz Serbię) dotąd nieodnalezione ładunki i wszystkie tabliczki z napisami „Uwaga miny!”, ustawiane od 1996 r. w zwaśnionych krajach.

[polecam:https://niezalezna.pl/262349-zajrzec-wojnie-w-oczy-gdzie-smierc-staje-sie-codziennoscia-zdjecia?fbclid=IwAR38vXEvk-IhqX6d22NcydyLjnOoblv3RTA5X6BiHpTA7kRhbK8EsbTv4lI]

Stacja na linii frontu

Innym zadaniem SMM jest podtrzymywanie i naprawianie niszczonej w wyniku działań wojennych infrastruktury, niezbędnej dla zapewnienia cywilom bieżącej wody i prądu. Mowa tu przede wszystkim o Donieckiej Stacji Filtracyjnej (DSF), znajdującej się w odległości 12 km od okupowanego Doniecka, która oczyszcza wodę rzeki Doniec i dostarcza wodę pitną dla (według różnych danych) 300–500 tys. osób po obu stronach konfliktu. Czyli niektórych rejonów oraz przedmieść kontrolowanych przez separatystów z tzw. Donieckiej Republiki Ludowej Doniecka i Jasynuwaty oraz znajdujących się pod kontrolą Kijowa – Awdijiwki, Spartaka, Opytnego i Werchniotorećkiego.

Formalnie DSF znajduje się na terenie kontrolowanym przez wojska ukraińskie, ale de facto leży w tzw. szarej strefie między pozycjami obronnymi dwóch walczących stron. Dzieli ich w tym punkcie zaledwie 100 m. Powoduje to, że mimo apeli do obu stron stacja jest notorycznie uszkadzana podczas ostrzałów przez spadające na nią pociski.

Zagrożenie wyciekiem chloru

Kwestia zabezpieczenia DSF jest związana nie tylko z zapewnieniem cywilom dostępu do wody pitnej. Są tam również zapasy chloru, który jest wykorzystywany do oczyszczania wody. Właśnie tego gazu używano w walkach podczas I wojny światowej. Chlor został też kilkukrotnie użyty przez wojska Baszara al-Asada w Syrii do uderzenia w tamtejszą opozycję i cywilów.

Najgroźniejszy dotychczas incydent w Donieckiej Stacji Filtracyjnej miał miejsce 24 lutego 2017 r., kiedy na stację spadło kilka 82-mm pocisków z moździerza. Wówczas w DSF znajdowało się 7 ton chloru. „W wypadku uszkodzenia choćby jednego 900-kg kontenera zginęliby wszyscy w promieniu 200 m, a osoby w promieniu 2,4 km od-niosłyby poważne obrażenia. W razie znacznych szkód w ciągu 24 godzin trzeba byłoby przeprowadzić ewakuację ludzi w promieniu 7,4 km w kierunku wiatru” – raportowało wówczas ONZ.

Codzienna walka z losem

Jednak za słowami, raportami i liczbami kryją się zwykli ludzie. Wśród nich ekipa Donieckiej Stacji Filtracyjnej, składająca się z ponad 40 osób, które nie opuściły miejsca pracy po wydarzeniach z 2014 r. Choć żyją po obu stronach frontu, nadal spotykają się w pracy. – Wcześniej pracowaliśmy po 12 godzin. Dziś mamy dobowe dyżury, a po nich trzy dni wolnego. Tryb pracy został zmieniony ze względu na zagrożenie dla bezpieczeństwa, gdyż wieczorem nie możemy przejechać. Już od godz. 17 zaczynają się bowiem ostrzały. Nie możemy ryzykować. Ze wszystkich stron spadają pociski i rakiety oraz odłamki po wybuchach min – opowiadała w 2017 r. w rozmowie z ukraińską telewizją Hromadzke Liudmyła z Jasynuwaty. Kobieta, która pracuje w DSF od 1982 r., dodaje, że wraz z kolegami nauczyła się rozróżniać lecące pociski na podstawie dźwięków.

– Jestem zdumiony zachowaniem ludzi w takiej sytuacji. Nie są tu z powodu pieniędzy, bo każdy zarabia mało. To pewne poczucie obowiązku i odpowiedzialności. Kłaniam im się w pas i w pełni szczerze. Trudno jest wytrzymać całą noc, kiedy linia energetyczna jest zrywana, a w ciemnościach słychać tylko dźwięk wybuchów. Jest to trudne nawet dla żołnierzy, a co dopiero dla kobiet wykonujących pokojowy zawód — wyjaśnia Ołeksandr Ewdokymow, pełniący obowiązki szefa przedsiębiorstwa komunalnego Woda Donbasu, dostarczającego wodę dla 3,5 mln osób, który de facto stał się kierownikiem DSF.

Regularne ostrzały są jednym z głównych problemów, z którymi mierzą się pracownicy DSF oraz inne osoby odpowiedzialne za dostarczanie wody i energii. Jak oświadczyła w styczniu br. Osnat Lubrani, koordynatorka ONZ ds. humanitarnych na Ukrainie, w ostatnim czasie w strefie konfliktu zwiększyła się liczba napadów na pracowników służb komunalnych. W 2018 r. odnotowano 88 takich incydentów. Wiele z nich doprowadziło do przerw w dostawach wody.

Zawieszenie broni jest możliwe

Od początku 2017 r. do sierpnia 2018 r. obserwatorzy OBWE 169 wnioskowali o chwilowe wstrzymanie ognia, żeby zapewnić pracę DSF. Dodatkowo przeprowadzili 720 patroli wokół stacji. Mimo to nadal regularnie łamane jest tam zawieszenie broni, a samo hasło „pokój” przybiera jedynie formę nic nieznaczącego sloganu. Czy rozejm jest w ogóle możliwy? – Musiałoby zależeć na tym obu stronom – usłyszeliśmy podczas jednej rozmów w Kijowie. Następnie zapadła wiele mówiąca cisza.

 

Wczytuję ocenę...

Promuj niezależne media! Podaj dalej ten artykuł na Facebooku i Twitterze

Źródło: Gazeta Polska Codziennie, niezalezna.pl

Tagi

Wczytuję komentarze...

Nasza strona używa cookies czyli po polsku ciasteczek. Korzystając ze strony wyraża Pan/i zgodę na używanie ciasteczek (cookies), zgodnie z aktualnymi ustawieniami Pana/i przeglądarki. Jeśli chce Pan/i, może Pan/i zmienić ustawienia w swojej przeglądarce tak aby nie pobierała ona ciasteczek.


Strefa Wolnego Słowa: niezalezna.pl | gazetapolska.pl | panstwo.net | vod.gazetapolska.pl | naszeblogi.pl | gpcodziennie.pl